اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

نسبت میان گفتمان‌های سیاسی با سیاست‌گذاری فرهنگی - هنری در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران.
10.22034/jpti.2025.524431.1428
چکیده
در این تحقیق با روش تحلیل گفتمان انتقادی، به تحلیل و تفسیر گفتمانی سیاست‌های سینمایی حاکم بر کشور بر مبنای اسناد بالادستی این حوزه پرداخته و مهم‌ترین گفتمان‌های حاکم بر سیاست‌های سینمایی جمهوری اسلامی ایران در 44 سال گذشته را مورد شناسایی و تحلیل قرار داده‌ایم. برای رسیدن به این هدف، ادوار سینمایی ایران را در بعد از انقلاب اسلامی به چهار دهه تقسیم کرده و رویکردها، برنامه‌ها و سیاست‌های سینمایی هر دهه و گفتمان‌های حاکم بر آن‌ها را با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل گفتمان به تفکیک مورد ارزیابی و تحلیل قرار دادیم. مروری بر چهار دهۀ سیاست‌گذاری سینمایی و گفتمان‌های حاکم بر آن نشان می­دهد که عرصۀ سیاست‌گذاری سینمای ایران نیز تا حد زیادی همانند عرصۀ سیاسی و مدیریتی کشور، همواره میدان کشاکش دو جریان موافق و مخالف سیاست‌های سینمایی وقت بوده است. همانند آنچه در عرصۀ منازعات سیاسی- گفتمانی کلان در کشور شاهد بوده‌ایم در عرصۀ منازعات سیاستی - گفتمانی حوزۀ سینما نیز همواره جریان مخالف دولت و گفتمان سیاسی حاکم، خواستار تغییر گفتمان و ریل سیاست‌گذاری سینما بوده است؛ جریانی که مخالفتش همواره سیاست‌گذاران سینمایی و مسئولین فرهنگی وقت را با چالش مواجه کرده و حتی بعضاً منافع سینماگران را به خطر انداخته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Relationship Between Political Discourses and Cultural-Artistic Policymaking in the Islamic Republic of Iran (Case Study of Cinematic Policies)

نویسنده English

محمد کمالی زاده
Assistant Professor of Political Science, Institute for Humanities and Social Science( Jahad Daneshgahi(, Tehran, Iran.
چکیده English

In this research, using the Critical Discourse Analysis (CDA) method, we analyze and interpret the discursive framework of the country’s cinematic policies based on high-level documents in this field, identifying and analyzing the most dominant discourses governing the Islamic Republic of Iran’s cinematic policies over the past 44 years. To achieve this goal, we divided Iran’s cinematic eras post-Islamic Revolution into four decades and evaluated and analyzed the cinematic approaches, programs, and policies, along with their dominant discourses, separately using the Discourse Analysis approach.A review of four decades of cinematic policymaking and its dominant discourses shows that the field of Iranian cinema policymaking, much like the country’s political and managerial sphere, has always been an arena of struggle between two currents: those in favor of, and those opposed to, the cinematic policies of the time. Similar to what we have witnessed in the arena of macro political-discursive conflicts in the country, in the arena of cinematic policy-discursive conflicts, the current opposing the government and the ruling political discourse has always called for a change in the discourse and the policy track for cinema; a current whose opposition has consistently challenged cinema policymakers and cultural officials of the time, and has even sometimes endangered the interests of filmmakers.

کلیدواژه‌ها English

Cultural policymaking
critical discourse analysis
political discourses
artistic policies
Islamic Republic of Iran
- اسدزاده، مصطفی (1383). جامعه­شناسی سیاسی سینمای ایران در دهه 70 شمسی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، تهران: دانشگاه امام صادق.
- اسدزاده، مصطفی و آشنا، حسام­الدین (1399). تحلیل سیاست‌گذاری سینمای پس از انقلاب با تأکید بر سیاست‌های بنیاد سینمایی فارابی. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 10(34)، 252-271.
- امام خمینی، سید روح‌الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- بشیریه، حسین (1397). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران: دوره جمهوری اسلامی ایران. تهران: نگاه معاصر.
- برزین، سعید (1377). جناح‌بندی سیاسی در ایران از دهه 1360 تا دوم خرداد 1376. تهران: مرکز.
- تاجیک، محمدرضا و روزخوش، محمد (1387). بررسی نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران از منظر تحلیل گفتمان. مسائل اجتماعی ایران، 16(61)، 83-128. https://noo.rs/YlxuQ
- جلایی پور، حمیدرضا (1381). جامعه‌شناسی جنبش‌های اجتماعی با تأکید بر جنبش اصلاحی دوم خرداد. تهران: طرح نو.
- حسینی­زاده، سید محمدعلى (1383). نظریه گفتمان و تحلیل سیاسى. فصلنامه علوم سیاسى، 7(28)، 181- 210.
- حیدر خلیلی، رمضانعلی (به کوشش) (1393). رویکردها، راهبردها و سیاست‌های سازمان سینمایی دولت تدبیر و امید. تهران: اداره کل روابط عمومی سازمان سینمایی و امور سمعی و بصری.
- خبرآنلاین (16/12/1390). دختر سلحشور به فرهادی تبریک گفت.
- عبدالهی ضیاءالدینی، مسعود و مختاریان پور، مجید (1402). تحلیل گفتمان دولت‌های سازندگی تا اعتدال: واکاوی نظری خلأ گفتمان حکمرانی در دولت‌های جمهوری اسلامی ایران. مطالعات مدیریت دولتی ایران، 6(2)، 65-92.
https://doi.org/10.22034/jipas.2023.325392.1339
- غلامپور آهنگر، ابراهیم (1401). منشأ سیاست‌ها در سیاست‌گذاری براى سینماى ایران. نشریه مطالعات راهبردی فرهنگ، 2(1)، 77-100.10.22083/scsj.2022.152897  https://doi.org/
- فدایی، مجید و آقابابایی، احسان (1400). مطالعه سیاست‌های سینمایی در ایران با محوریت سینمای ملی (1358-1392). فصلنامه سیاست‌گذاری عمومی، 7(4)، 189-210. https://doi.org/10.22059/jppolicy.2021.84829
- فرخی، علیرضا و جهانگیری، جهانگیر (1400). گفتمان فرهنگی دولت نهم و دهم. جامعه پژوهی فرهنگی، 12(2)، 111-134. 10.30465/scs.2021.28557.2143. https://doi.org/
- کافه سینما (28/10/1390). سلحشور و سجادپور هم به جایزه فرهادی واکنش نشان دادند.
- ملکی مرتضی و عیوضی محمدرحیم (1399). تحلیل گفتمان سیاسی دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران در سیاست داخلی. فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام،10(1)، 125-154. https://priw.ir/article-1-1004-fa.html
- وحید، مجید (1382). از فرهنگ سیاست‌گذاری تا سیاست‌گذاری فرهنگی، سیاست‌گذاری و فرهنگ در ایران امروز. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر.
- وحید، مجید (1386). بحثی در سیاست‌گذاری فرهنگی. فصلنامه سیاست، 37(3)، 287-306.