اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

مطالعه تطبیقی عقل فرهنگی و عقل استعلایی در پروژه فکری محمد عابد الجابری و هانری کربن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران.
2 استادیار گروه علوم سیاسی ، دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دانشگاه تهران ، ایران
چکیده
مجموعه معارف اسلامی کنونی با قرائت‌ها و خوانش‌های گوناگون، گاهی توسط متفکران مسلمان و گاهی توسط علاقه‌مندان به اسلام مورد بازخوانی قرار گرفته است که می‌توان آنها را در چند دسته‌بندی کلی قرار داد و پس از آن تحلیل کرد. محمد عابدالجابری و هانری کربن مصادیق بارز از خوانش‌هایی متفاوت؛ اما معطوف به موضوعی واحد، یعنی تراث اسلامی، هستند. در این پژوهش با قرار دادن تفکر آنها در دو قالب کلی «عقل فرهنگی» و «عقل استعلایی» و پرداختن به مختصات روش‌شناختی‌ آنها به «مقابل نهادن» این دو خوانش پرداخته‌ایم و کوشیده‌ایم تا با استناد به منابع کتابخانه‌ای و روش توصیفی-تحلیلی به این پرسش پاسخ دهیم که چگونه نص واحد اسلامی می‌تواند مولد خوانش‌های متفاوت بوده و خود را در جریان‌های فکری مختلف نشان دهد. در نهایت با بررسی تطبیقی اندیشة این دو اسلام‌شناس نتیجه می‌گیریم که نوع جهان‌بینی آنها در درک متفاوتشان از اسلام مؤثر است؛ لذا هر کدام پاسخ خود را از دین مبین می‌طلبند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Study of Cultural reason and Transcendental reason in the Intellectual Project of Mohammad Abed Al-Jaberi and Henry Corbin

نویسندگان English

ali karimy 1
Mehdi Fadaei Mehrbani 2
1 M.A. in Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Iran
چکیده English

The collection of Islamic teachings that has reached the Muslim today has been re-read with various readings; Sometimes by Muslim thinkers and sometimes by those interested in Islam. Despite such a large number of readings, it may be possible to place them in several general categories and then analyze them. Mohammad Abed al-Jaberi and Henry Corbin are clear examples of different readings but focus on a single subject, namely Islamic heritage. In this research, by placing their thinking in two general forms of "cultural reason" and "transcendental reason" and addressing their methodological coordinates, we have "contrasted" these two readings. Abed al-Jabri sees the collection of Islamic heritage as a structure within which today's Muslims think, and if there is a change in such a structure, there will be change in the present and future of the Islamic community. Henry Corbin, on the other hand, not only does not seek knowledge in structures, but also always avoids such an understanding and bases his thought on the transcendental aspects of Islamic knowledge. In this article, we have tried to answer the question: how a single Islamic text can generate different readings and show itself in different currents of thought.

کلیدواژه‌ها English

transcendental reason
cultural reason
Islam
Mohammad Abed Al-jaberi
Henry Corbin
  1. ابراهیمی‌پور، قاسم. (۱۳۸۹) «نقد و بررسی نظریه تکوین عقل عربی»، نشریه معرفت فرهنگی اجتماعی، شماره ۵، صص  ۱۲۳ ـ ۱۵۲.
  2. اسپریگنز، توماس. (۱۳۹۴) فهم نظریه‌های سیاسی، ترجمة فرهنگ رجایی، تهران: نشر آگه.
  3. تیندر، گلن. (۱۳۹۴) تفکر سیاسی، ترجمة محمود صدری، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  4. جابری، محمد عابد. (۱۳۹۷) ما و میراث فلسفی‌مان، ترجمة سید محمد آل‌مهدی، تهران: نشر ثالث.
  5. ــــــــــــــــــــــــ (۱۳۹۴) نقد عقل عربی، تکوین عقل عربی: پژوهشی ساختارگرا در شکل‌گیری عقلانیت کلاسیک عرب، ترجمة سید محمد آل‌مهدی. تهران: انتشارات نسل آفتاب.
  6. رحمتی، انشاالله. (۱۳۹۹) «ماهیت فلسفة تطبیقی از دیدگاه هانری کربن»، اطلاعات حکمت و معرفت، سال پانزدهم، شماره ۶، صص ۸-۱۴.
  7. سعید، ادوارد. (۱۳۹۰) شرق‌شناسی، ترجمة لطفعلی خنجی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  8. شایگان، داریوش. (۱۳۹۲) هانری کربن: آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی، ترجمة باقر پرهام، تهران: انتشارات فرزان روز.
  9. طاهری کل‌کشوند، مسلم و یحیی بوذری‌نژاد. (۱۳۹۶) «بررسی و نقد کتاب ما و میراث فلسفی‌مان»، نشریه پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، شماره ۴۵، صص ۵۵-۷۴.
  10. فی، برایان. (۱۳۸۱) فلسفة امروزین علوم اجتماعی، ترجمة خشایار دیهیمی، تهران: طرح نو. 
  11. فیرحی، داود. (۱۳۷۸) «سنّت و تجدّد: دو الگوی معرفت‌شناختی در تحلیل دانش سیاسی مسلمانان»، نشریه نقد و نظر، شماره ۱۹ و ۲۰، صص ۳۴ ـ ۵۴.
  12. کربن، هانری. (۱۳۹۲) فلسفه ایرانی و فلسفه تطبیقی، ترجمة جواد طباطبایی، تهران: انتشارات مینوی خرد.
  13. ـــــــــــــــ . (۱۳۷۳) تاریخ فلسفه اسلامی، ترجمه جواد طباطبایی، تهران: نشر کویر.
  14. کرمی، محمدتقی و محمدعابد جابری. (۱۳۷۹) «تبیین ساختار عقل عربی در گفت و گو با محمد عابد جابری»، نشریة نقد و نظر، شماره ۲۳ و ۲۴، صص ۳۹۹ ـ ۴۴۶.
  15. گلدمن، لوسین. (۱۳۶۹) نقد تکوینی، ترجمة محمد‌تقی غیاثی، تهران: انتشارات بزرگمهر.
  16. مجیدی، حسن؛ افتخاری، اصغر و سجاد چیت‌فروش. (۱۳۹۳) «نقد سنّت و تجدّد و نسبت آن با اندیشه سیاسی جابری»، نشریة سیاست، شماره ۳۱،  صص ۵۸۹  ـ ۶۰۸.
  17. میرزازاده، فرامرز. (۱۳۹۶) «تاریخ‌گرایی و ساختارگرایی در اندیشة محمد عابد الجابری: بررسی و نقد»، نشریة سیاست، شماره ۴۱، صص ۲۳۹ ـ ۲۵۶.
  18. نوربخش، یونس؛ محمداسماعیل حاج هاشمی و صدیقه سلطانیان. (۱۳۹۲) «نقد و بررسی آرای محمد عابد الجابری درباره چالش‌های تفکر و دانش اجتماعی بومی در جهان اسلام»، نشریة مطالعات اجتماعی ایران، شماره ۳، دوره هفتم، صص ۱۲۸ تا ۱۴۹.
  19. Afsaruddin, Asma. (2014) “Absolutism vs. pluralism in Islam today”. The review of faith and international affairs. routledge. pp 23-27.
  20. Algar, Hamid. (1980) “The study of Islam: the work of Henry Corbin”. Religious studies review. Vol. 6. No. 2. pp 85-91.
  21. Azhar, Muhammad. (2018) “The implication of mohammed Arkoun’s political ethics in the practical politics”. Centeral European journal of International and security studies. Vol. 12. No. 4. pp 396-410.
  22. Berger, Adriana. (1986) “Cultural hermeneutics: the concept of imagination in the phenomenological approaches of Henry Corbin and Mircea Eliade”. The journal of religion. Vol. 66. No. 2. pp 141-156.
  23. Corbin, Henry (1976) www.amiscorbin.com /biography from Heidegger to Suhrawardi.
  24. Durkheim, Emile. (1982) The rules of sociological method. Translated by W. D. Halls. New York. The free press.
  25. Eliade, mircea. (1979) “Henry corbin”. History of religions. Vol. 18. No. 4. pp 293-295.
  26. Gauba, O. P. (2009) An introduction to political theory. New delhi. Macmillan publisher.
  27. Heinamaa, sara, mirja hartimo, timo meittinen. (2014) Phenomenology and transcendental. New York. Routledge.
  28. Landolt, Hermann (1999) “Henry corbin, 1903-1978: between philosophy and Orientalism”, Journal of American oriental society. Vol.119, No.3.pp 484-490.
  29. Lukacs, Georg. (2009) Lenin: a study on unity of his thought. Nicolas Jacobs (translator). New York. Verso.
  30. Kelsen, hans. (1948) “Absolutism and relativism in philosophy and politics”. The American political science review. Vol. 42, No. 5. pp. 906-914.
  31. Kihlstorm, john ferederick. (1987) “The cognitive unconscious”. Science. Vol. 237. No. 4821. pp 1445-1452.
  32. Fuller, Graham. (2002) “The future of political Islam”. Foreign affairs. Vol. 81. No. 2. pp. 48-60.