واکاوی آرای تمدنی سید قطب و نوع مواجهه‌ی وی با مدنیت غرب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته ی تاریخ، گرایش مطالعات خلیج فارس دانشگاه تهران

2 دانش آموخته ی سطح سه از جامعة الزهراء (حوزه علمیه خواهران قم)

3 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

سید قطب یکی از مؤثرترین اندیشمندان معاصر جهان اسلام و از مهم‌ترین نمایندگان مکتب فکری بازگشت به اسلام اصیل است. این مقاله به روش توصیفی - تحلیلی، مهم‌ترین نظریات تمدنی سید و نوع مواجهه‌ او با مدنیت غرب را بررسی کرده و به این پرسش پاسخ داده است که مباحث تمدنی سید قطب، حول چه محورهایی هستند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، کلیدواژگان سید در تصویرسازی از تمدن، در نظامی زنجیروار قابل تفسیر هستند؛ چنانکه «زن» به‌عنوان عامل حیاتی در بالندگی بشر، با حضور در یک بستر اجتماعی درست می‌تواند از حقوق خود منتفع شود و در قامت عنصری تعیین‌کننده برای تحقق آرامش جامعه، متضمن شمه‌ای از «عدالت اجتماعی» مورد تأکید اسلام نیز باشد، اما مقاومت سرسختانه زورمندان و زیاده‌خواهان جهان در برابر استقرار عدالت، گریز از جنگ مشروع را برای طرفداران حاکمیت الهی ناممکن کرده و تقابل همه‌جانبه مسلمانان با حکومت‌هایی را که تجسمی از جاهلیت مدرن هستند اجتناب‌ناپذیر و ضروری کرده است؛ چنانکه سید قطب، «آمریکا» یعنی مظهر مدنیت نوین غرب را مصداقی از همین حاکمیت‌های فزون‌طلب و ویرانگر می‌داند. همچنین با اتخاذ رویکردی مقاوم در برابر آن، بر ضرورت مرزبندی مسلمانان با ارزش‌های غربی و مقابله ایشان با تمدن برتری‌جویانه و غیراخلاقی آمریکایی تأکید دارد و هر مسلمانی را به مبارزه با عموم حکومت‌های غیرالهی برای برقراری حاکمیت مشروع اسلامی مکلف می‌داند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analytical Review of Sayyid Qutb’s Civilizational Views and His Attitude toward Western Modernity

نویسندگان [English]

  • Seyed Reza Hosseini 1
  • Zahra Sadat Hosseini 2
  • Saeed Tavoosi masroor 3
1 MA student of History- Persian Gulf Studies, University of Tehran
2 Level-three Graduate from Al-Zahra Society (Qom Women's Seminary)
3 Assistant Professor, Islamic Philosophy and Theology, Allameh Tabataba'i University
چکیده [English]

Sayyid Qutb was one of the contemporary prominent thinkers and scholars of the world of Islam and one of the outstanding supporters of a school of thought known as ‘the return to pristine Islam’. Developed based on a descriptive-analytical methodology, this paper reviews Sayyid Qutb’s most important civilizational views and quality of his attitude toward Western modernity to find appropriate answer to the principal question of “What are the major pillars of Sayyid Qutb’s civilizational discussions?”. According to the findings of this study, Sayyid Qutb’s keywords in illustrating civilization are interpretable in a chain system, so that “woman” as a vital factor for human growth, can enjoy her rights within a right social ground. In that environment, she can be a decisive element for realization of social calm and a notion of “social justice” as emphasized by Islam. However, stubborn resistance of the lords of power and wealth in the world against establishment of justice has rendered impossible the avoidance from a legitimate war for supporters of Divine sovereignty and has made inevitable an all-out confrontation of Muslims with governments that represent modern ignorance. Sayyid Qutb argues that the United States, i.e. symbol of Western modernity, is an example of extremist and destructive rules. Adopting a resistive approach against Western modernity, Sayyid Qutb emphasized demarcation between Muslims and Western values and fighting hegemonic and unethical US civilization. He has religiously decreed any Muslim to fight all secular governments for establishing legitimate Islamic governance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sayyid Qutb
  • Civilization
  • Women
  • Social Justice
  • war
  • the United States