1
عضو گروه علمی وهابیت شناسی موسسه آموزش عالی حوزوی ائمه اطهار علیهمالسلام مشهد
2
استاد نقد وهابیت دانشگاه باقرالعلوم
3
دانش پژوه سطح سه موسسه آموزش عالی حوزوی ائمه اطهار علیهم السلام مشهد
10.22034/jpti.2026.582828.1530
چکیده
پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به واکاوی و نقد نسبت میان «توحید حاکمیت» و «سکولاریسم» در هندسه معرفتی و عملکرد سیاسی جریان وهابیت میپردازد. پرسش اصلی این است که خوانش وهابیت از توحید، چگونه به پذیرش و بازتولید سکولاریسم پنهان و ساختاری منجر شده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که وهابیت با اتخاذ رویکردی تقلیلگرایانه، توحید را صرفاً به ساحت مناسک و عقاید فردی محدود ساخته و با تفکیک عامدانه عرصه عقیده از نظامسازی اجتماعی، عملاً رسالت سیاسی و تمدنی انبیاء را نفی میکند. این جریان با بهرهگیری ابزاری از مفاهیمی همچون «کفر اصغر» و ارائه توجیهات تئولوژیک برای اقتدارگرایی حاکمان عرفی، پارادوکسی عمیق میان تکفیر در ساحت نظری و تطهیر حاکمیتهای غیردینی در عرصه عملی ایجاد کرده است. در نهایت، این مقاله نتیجه میگیرد که وهابیت برخلاف ظاهر متصلب و ادعاهای سلفیگرایانه خود، هم در مبانی ایدئولوژیک و هم در کنشگری سیاسی، ماهیتی سکولار دارد. با تهی کردن دین از ظرفیتهای اجتماعی و سیاسی و ارائه قرائتی حداقلی، وهابیت در عمل با مبانی اصیل «توحید حاکمیت» در تضاد بوده و به جای تحقق شریعت، به ابزاری برای تثبیت نظمهای سکولار تبدیل شده است. این تضاد میان ادعا و کارکرد، نشاندهنده ناکارآمدی ساختاری وهابیت در ارائه الگویی جامع از حکمرانی دینی است.
میری طرقبه, سید محمد امین, ملاموسی میبدی, علی, و مرتضوی زاده, الیاس. (1405). بازخوانی نسبت وهابیت و سکولاریسم با تأکید بر تفسیر وهابی از توحید حاکمیت. (e253417). اندیشه سیاسی در اسلام, 13(48), e253417 https://doi.org/10.22034/jpti.2026.582828.1530
MLA
میری طرقبه, سید محمد امین, ملاموسی میبدی, علی, و مرتضوی زاده, الیاس. "بازخوانی نسبت وهابیت و سکولاریسم با تأکید بر تفسیر وهابی از توحید حاکمیت" .e253417 , اندیشه سیاسی در اسلام, 13, 48, 1405, e253417. doi: 10.22034/jpti.2026.582828.1530
HARVARD
میری طرقبه سید محمد امین, ملاموسی میبدی علی, مرتضوی زاده الیاس. (1405). 'بازخوانی نسبت وهابیت و سکولاریسم با تأکید بر تفسیر وهابی از توحید حاکمیت', اندیشه سیاسی در اسلام, 13(48), e253417. doi: 10.22034/jpti.2026.582828.1530
CHICAGO
سید محمد امین میری طرقبه, علی ملاموسی میبدی و الیاس مرتضوی زاده, "بازخوانی نسبت وهابیت و سکولاریسم با تأکید بر تفسیر وهابی از توحید حاکمیت," اندیشه سیاسی در اسلام, 13 48 (1405): e253417, doi: 10.22034/jpti.2026.582828.1530
VANCOUVER
میری طرقبه سید محمد امین, ملاموسی میبدی علی, مرتضوی زاده الیاس. بازخوانی نسبت وهابیت و سکولاریسم با تأکید بر تفسیر وهابی از توحید حاکمیت. اندیشه سیاسی در اسلام. 1405;13(48):e253417. doi: 10.22034/jpti.2026.582828.1530
