اعاده نظم پیشین: مورد اندیشه سیاسی محمدحسین تبریزی

چکیده

مشروطیّت‌، مرحله‌ای بازگشت‌ناپذیر در سیر انتقالی دورانی در تاریخ ایران به حساب می‌آید‌ که از دل آن جدال‌های بی‌سابقه‌ای سر برآورد‌. از جمله مهمترین عرصه‌های جدالی‌‌، پیکار نظری اهل شریعت پیرامون مشروعیت نظام مشروطه و نهادهای آن‌ بود که گستره مهمی را در اندیشه سیاسی معاصر گشود‌. در این میان‌، محمدحسین تبریزی با تصنیف رساله کشف المراد من المشروطة و الاستبداد‌، به عنوان اندیشمندی مخالف نظام مشروطه‌، از مهمترین مباحث در باب معاضدت نظام مشروطه با نظام قوانین شرع را مطرح کرد و با طرح استدلال‌هایی به دفاع از نظام مشروعه و سلطنت مشروعه برخاست‌‌. پرسش اصلی این پژوهش این است که تبریزی بحران سیاسی عصر خود را چه می‌دانسته و برای برون‌رفت از آن چه راه‌حلی ارائه کرده است‌. نیز‌، فرض پژوهش این است که وی بحران موجود‌ را ناشی از نظام مشروطه و تصمیم‌های نهادهای برآمده از آن دانسته و دلیل آن را غفلت از مبانی شریعت لحاظ کرده است‌. آرمان وی‌، پیوند عمیق‌تر شریعت و سیاست در قالب نظام مشروعه و الگوسازی وی بر پایه بازگشت به امر قدیم است اما در مرحله تجویز و ارائه راه‌حل‌، با توجه به «آنچه هست»‌، دچار نوعی رستوراسیون سیاسی شده و بازگشت به سلطنت مستقلّه را تجویز می‌کند‌.

واژگان کلیدی‌: مشروعه‌، معموله معروفه، مشروطه‌، ضدروشنگری، محمدحسین تبریزی‌، رستوراسیون

واژگان کلیدی‌: مشروعه‌، معموله معروفه، مشروطه‌، ضدروشنگری، محمدحسین تبریزی‌، رستوراسیون

واژگان کلیدی‌: مشروعه‌، معموله معروفه، مشروطه‌، ضدروشنگری، محمدحسین تبریزی‌، رستوراسیون

واژگان کلیدی‌: مشروعه‌، معموله معروفه، مشروطه‌، ضدروشنگری، محمدحسین تبریزی‌، رستوراسیون

واژگان کلیدی‌: مشروعه‌، معموله معروفه، مشروطه‌، ضدروشنگری، محمدحسین تبریزی‌، رستوراسیون