اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

بازاندیشی حدیث « الْخَیْرُ کُلُّهُ فِی السَّیْفِ » در چهارچوب نظریه قدرت در سیاست اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه بزرگمهر قائنات، قائن، ایران.
10.22034/jpti.2026.571513.1496
چکیده
حدیث «الْخَیْرُ کُلُّهُ فِی السَّیْفِ» از جمله روایاتی است که در برخی قرائتها، بهعنوان مستندی برای اصالت بخشی به قدرت قهرآمیز تلقی شده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا روایت مزبور دلالت بر انحصار خیر در ابزار قهر دارد، یا آنکه باید در چهارچوبی محدود و مقید فهم شود؟ هدف پژوهش، ارزیابی انتقادی دلالت حدیث سیف در پرتو منابع قرآنی، روایی، عقلی و اخلاقی و بازسازی جایگاه آن در هندسه مفهومی قدرت در اندیشه سیاسی اسلامی است. مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر نقد سندی و ارزیابی دلالی، روایت یادشده را بررسی میکند و آن را در چهارچوب نظریه قدرت در سیاست اسلامی بازخوانی مینماید. یافتهها نشان میدهد که اگرچه روایت در برخی منابع معتبر امامیه، از جمله الکافی، از پشتوانه سندی برخوردار است، اما دلالت مطلقانگارانه آن با منظومه تعالیم قرآنی، سیره نبوی و علوی و مبانی عقلانی و اخلاقی سیاست اسلامی سازگار نیست. تحلیل حاضر نشان میدهد که در تعالیم شریعت، قدرت قهرآمیز نه غایت، بلکه ابزاری استثنایی و مقید بهضرورت و عدالت است و در کنار آن، عناصرى چون گفتگو، هدایت حکیمانه، عدالت اجتماعی و مشروعیت اخلاقی جایگاهی بنیادین دارند. برایناساس، قرائت تقلیلگرایانه از حدیث سیف، با فروکاست دین به قدرت سخت، میتواند زمینهساز مشروعیتبخشی به خشونتهای بیضابطه گردد؛ ازاینرو، فهم معتبر روایت، مستلزم قرائتی نظاممند و منسجم در چهارچوب عقلانیت فقهی و اخلاقی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Reconsidering the Hadithal-Khayr Kulluhu fī al-Sayfwithin the Framework of Power Theory in Islamic Politics

نویسنده English

علی محمدیان
Associate Professor, Department of Jurisprudence and Islamic Law, Bozorgmehr University of Qaenat, Qaen, Iran.
چکیده English

The hadithal-khayr kulluhu fī al-sayf” (“All goodness lies in the sword”) has, in certain interpretations, been regarded as a textual foundation for the primacy of coercive power in Islamic politics, thereby influencing modern debates on religion and violence. The central question of this study is whether the narration implies an exclusive identification of goodness with coercive force, or whether it should be understood within a restricted and contextual framework. Employing a descriptive-analytical method grounded in both isnād criticism and semantic analysis, this article re-examines the hadith through the lenses of the Quran, Prophetic tradition, rational principles, and ethical norms, situating it within a broader theory of power in Islamic political thought. The findings indicate that although the narration possesses relative chain-of-transmission credibility in major Imami sourcesmost notably al-Kāfīits absolutist reading is incompatible with the comprehensive framework of Quranic teachings, the Prophetic and Alid praxis, and the rational-ethical foundations of Islamic governance. The study argues that within Islamic political theory, coercive power is not an intrinsic end but an exceptional and conditional instrument constrained by justice, necessity, and legitimate defense, while moral legitimacy, dialogue, and social justice remain foundational components of political order. Consequently, reductionist readings that equate religion with hard power risk legitimizing unregulated violence. A defensible understanding of the hadith, therefore, requires a systematic interpretation embedded in ethical and jurisprudential rationality.

کلیدواژه‌ها English

Hadith of the Sword
Power
Islamic
Politics
Religious Violence Comparison
-           ابن منظور، محمد بن مکرم (1414 ق.). لسان العرب. بیروت: دارالفکر.
-           ابن فارس، احمد بن فارس (1404 ق.). معجم مقائیس اللغه. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
-           امام علی (1381). نهجالبلاغه. ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران: صائب.
-           تفرشی، سید مصطفی بن حسین (1418 ق.). نقد الرجال. قم: مؤسسه آل البیت علیهمالسلام.
-           تهرانی، سید محمدحسین (1421 ق.). ولایتفقیه در حکومت اسلام. مشهد: علامه طباطبایی.
-           جمعی از محققان در پژوهشگاه تحقیقات اسلامی (1428ق). جهاد در آینه قرآن. قم: زمزم هدایت.
-           جوهری، اسماعیل بن حماد (1410ق). الصحاح. بیروت: دار العلم للملایین.
-           خویی، سید ابوالقاسم موسوی (بیتا). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرجال. بیجا: بینا. (24 جلدی)
-           روحانی قمی، سید صادق (1412ق.). فقه الصادق علیهالسلام. قم: دار الکتاب.
-           شبیری زنجانی، سید موسی (1419ق.). کتاب نکاح. قم: مؤسسه پژوهشی رأیپرداز.
-           شریف کاشانی، ملا حبیبالله (1404ق). مستقصی مدارک القواعد. قم: چاپخانه علمیه.
-           صالحی نجفآبادی، نعمتالله (1382). جهاد در اسلام. تهران: نی.
-           صدوق، محمد بن علی (1417ق.). أمالی. قم: مؤسسه البعثه.
-           صدوق، محمد بن علی (1406ق.). ثواب الأعمال. قم: دار الشریف الرضی للنشر.
-           ضیائیفر، سعید (1388). تأثیر اخلاق در اجتهاد. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
-           طباطبایی، محمدحسین (1352). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسه الأعلمی.
                - طبرسی، فضل بن حسن (1408ق.). مجمعالبیان. بیروت: دارالمعرفة.
-           طوسی، محمد بن حسن (1407ق.). تهذیب الأحکام. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
-           علامه حلی، حسن بن یوسف (1412ق.). منتهی المطلب. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیه.
-           علامه حلی، حسن بن یوسف (1381ق.). رجال العلامه. نجف: المطبعة الحیدریه.
-           عمید زنجانی، عباسعلی (1421ق.). فقه سیاسی. تهران: امیرکبیر.
-           فنایی، ابوالقاسم (1394). اخلاق دینشناسی. تهران: نگاه معاصر.
                - فیض کاشانی، محمد محسن (1406ق.). الوافی. اصفهان: کتابخانه امیرالمؤمنین.
-           کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق.). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
-           مجلسی، محمدتقی (1406ق.). روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه. قم: کوشانبور.
-           مجلسی، محمدتقی (1420ق.). الوجیزه فی الرجال. تهران: وزارت فرهنگ.
-           مجلسی، محمدتقی (1404ق.). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول. تهران: الإسلامیه.
-           مجلسی، محمدتقی (1406ق.). ملاذ الأخبار. قم: کتابخانه آیتالله مرعشی.
-           مرعشی شوشتری، سید محمدحسن (1427ق.). دیدگاههای نو در حقوق. تهران: میزان.
-           مشکینی، میرزاعلی (1418ق). الفقه المأثور. قم: الهادی.
-           مطهری، مرتضی (1400). جهاد اسلامی. قم: صدرا.
-           مطهری، مرتضی (1376). فقه و حقوق (مجموعه آثار). قم: صدرا.
-           منتظری، حسینعلی (1429ق). حکومت دینی و حقوق انسان. قم: ارغوان دانش.
-           منتظری، حسینعلی (1409ق.). مبانی فقهی حکومت اسلامی. قم: مؤسسه کیهان.
-           نجاشی، احمد بن علی (1407ق.). رجال النجاشی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
-           نجفی، محمدحسن (1404ق.). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
-           نوری، محدث، میرزا حسین (1417ق.). خاتمه المستدرک. قم: مؤسسه آل البیت.