اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

تحلیل مضمون مبانی فلسفی نظریۀ پیشرفت سیاسی بر اساس آرا و دیدگاه آیت الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه، الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
10.22034/jpti.2025.521414.1421
چکیده
یکی از مسائل مهم و اثرگذار در طول دو سده گذشته مسئلۀ پیشرفت سیاسی بوده است، در هر دورۀ سیاسی حاکم بر ایران بر اساس مبانی فکری و شرایط سیاسی و اجتماعی پاسخ‌ها و اولویت‌های متفاوتی را برای شکل‌دهی به مسئله پیشرفت و توسعه سیاسی بیان ‌شده است، با استقرار جمهوری اسلامی ایران تأکید بر مسئلۀ پیشرفت سیاسی موردتوجه جدی قرار گرفت؛ ازاین‌رو، برای دستیابی به نظریه‌ای جامع که توانایی حل مسئله را داشته باشد؛ لذا این پژوهش سعی دارد با استفاده از روش تحلیل مضمون به این سؤال پاسخ دهد که مبانی فلسفی نظریۀ پیشرفت سیاسی بر مبنای آرا و دیدگاه‌های آیت‌الله خامنه‌ای چیست؟ لازم به ذکر است تاکنون اثری جامع با رویکردی استقرایی و مسئله محور باهدف تبیین مبانی فلسفی نظریه پیشرفت سیاسی با این موضوع به رشته تحریر درنیامده و ازاین‌رو از نوآوری در موضوع و روش برخوردار و اولین کار جدی علمی در این حوزه است، مبانی فلسفی نظریۀ پیشرفت سیاسی در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای در چهارچوب حاکمیت اسلام و ارزش‌ها، اصول و مبانی سیاسی آن در زندگی اجتماعی سیاسی ایرانیان است. مبانی فلسفی مبتنی بر هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و انسان‌شناسی تمرکز دارد، هستی‌شناسی بر اساس گفتمان حاکمیت الله، با کنشگری انسان آزاد و آگاه و بر اساس معرفتی وحیانی و عقلانی برای رسیدن به جامعه مطلوب را به تصویر می‌کشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Content Analysis of the Philosophical Foundations of the Theory of Political Progress Based on the Opinions and Views of Ayatollah Khamenei

نویسنده English

mohahmad ali NAZARY
imamm khomen...
چکیده English

one of the important and influential issues over the past two centuries has been the issue of political progress. In each political period that ruled Iran, different answers and priorities have been expressed to shape the issue of political progress and development based on intellectual foundations and political and social conditions. With the establishment of the Islamic Republic of Iran, the issue of political progress was given serious attention. Therefore, in order to achieve a comprehensive theory that has the ability to solve the problem, this research tries to answer the question using the content analysis method: What are the philosophical foundations of the theory of political progress based on the opinions and views of Ayatollah Khamenei? The philosophical foundations of the theory of political progress in the thought of Ayatollah Khamenei are within the framework of the rule of Islam and its values, principles, and political foundations in the socio-political life of Iranians. The philosophical foundations are based on ontology, epistemology, and anthropology. Ontology, based on the discourse of the sovereignty of God, depicts the free and conscious human activism based on revealed and rational knowledge to achieve the desired society.

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Khamenei
political progress
ontology
epistemology
anthropology
- ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1364). النجاۀ. تهران: نشر مرتضوی.
- برگر، پیتر و لوکمان توماس (1387). ساخت اجتماعی واقعیت رساله‌ای در جامعه‌شناسی شناخت. ترجمه فریبرز مجیدی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
- بهشتی، محمدحسین. (1390). نقش آزادی در تربیت کودک. تهران: انتشارات بقعه.
- حسین زاده، محمد. (1382). پژوهشی تطبیقی در معرفت‌شناسی معاصر. قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، چاپ اول.
-         حقیقت، سید صادق. (۱۳9۵). روش‌شناسی علوم سیاسی. قم: دانشگاه مفید.
- دارابی کشفی، سید جعفر (1375‌). میزان الملوک و طوائف و صراط‌ المستقیم‌ فی‌ سلوک الخلائف. قم: مرکز مطالعات و تحقیقات اسـلامی، چاپ اول.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (19/10/1365). خطبه‌های نماز جمعه تهران.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (27/2/1388). بیانات در دیدار سران و معتمدان عشایر کردستان.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (31/5/1381). ‌بیانات‌ در دیدار کارگزاران نظام و سفرای کشورهای اسلامی در سالروز عید مبعث. https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3348
-دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (24/12/1374). پیام به کنگرۀ زمان و مکان در اجتهاد.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (29/4/1388). بیانات در سالروز عید سعید مبعث.‌
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (25/5/1383). بیانات در دیدار جمعی از مسئولان وزارت امور خارجه.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (14/3/1390). بیانات در مراسم بیست‌ و دومین سالگرد رحلت امام خمینی.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (1/5/1393). بیانات در دیدار دانشجویان.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (4/9/1390). بیانات در دیدار مسئولان نظام در روز عید مبعث.https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=12834
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (14/3/1390). بیانات در مراسم بیست‌ و دومین سالگرد رحلت امام خمینی.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (14/11/1390). خطبه‌های نماز جمعه تهران + ترجمه خطبه عربی.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (16/6/1388). بیانات در دیدار اعضای هیأت دولت.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (5/7/1383). بیانات در دیدار جمعی از نخبگان علمی.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (26/3/1370). پیام به کنگره عظیم حج.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (28/1/1372). پیام ولی‌ امر مسلمین‌ به‌ کنگره‌ جهانی‌ هزاره‌ شیخ‌ مفید.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (12/9/1379). بیانات در دیدار کارگزاران نظام.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (12/6/1377). بیانات در جلسه پرسش و پاسخ دانشگاه تربیت مدرس.‌
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (13/11/1370). دیدار مسئولان نظام با رهبر انقلاب در سالروز مبعث.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (19/9/1375). بیانات در دیدار کارگزاران نظام.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (17/6/1390). بایستی انقلاب را سر عقل بیاوریم.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (18/8/1399). چه چیزی عقلانیت است. https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=46693
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (8/1/1403). درسنامه ترجمه قرآن / آیه ۱۵ سوره تغابن مال و فرزند نباید موجب غفلت از خداوند بشوند. https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=55887
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (4/1/1404). استعداد بی‌نهایت انسان در مسیر رشد و کمال.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (12/9/1379). بیانات در دیدار کارگزاران نظام جمهوری اسلامی ایران.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (30/11/1376). دیدار مردم بندرعباس با رهبر انقلاب.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (1/1/1394). بیانات در حرم مطهر رضوی.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (29/7/1377). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‌.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (12/2/1399). پیام به مناسبت روز معلم.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (2/9/1368). پیام به گردهمایى فرماندهان پایگاه‌ها و نواحى مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامى سراسر کشور. https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=360
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (25/1/1400). بیانات در محفل انس با قرآن کریم.
- دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای (12/12/1380). بیانات در دیدار زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی.
- ربیعی احمد و فرمانیان، مهدی (1394). تنظیم القاعده. ترجمه حسین الصافی، قم: مؤسسه دارالاعلام لمدرسه اهل‌البیت علیهم‌‌السلام.
- زاگزبسکی، لیندا (1391). معرفت­شناسی. ترجمه­ کاوه بهبهانی، تهران: نشر نی.
- سریع القلم، محمود (1386). روش تحقیق در علم سیاست. تهران: انتشارات فرزان روز.
- عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمد سعید، فقیهی، ابوالحسن و شیخ‌زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شـبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. ‌‌‌اندیشه‌ مدیریت راهبردی، 5 (2)، 151‌-198‌.   doi.org/10.30497/smt.2011.163
- صدیقی، مجتبی، هرسیج، حسین و مسعودنیا، حسین (1396). بررسی نسبت پیشرفت علمی در جمهوری اسلامی با علم و تکنولوژی غربی در اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای. رهیافت انقلاب اسلامی،11 (41)،  27-50.
- طباطبایی، محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
- عمید زنجانی، عباسعلی. (1366). فقه سیاسی (نظام سیاسی و رهبری در اسلام). تهران: انتشارات امیرکبیر.
-مجموعه نویسندگان (1396). دین و پیشرفت. تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
-مجموعه نویسندگان (1400). درآمدی بر فرایند تدوین الگو. تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
- مجموعه نویسندگان (1363). مشروح مذاکرات مجلس خبرگان قانون اساسی. تهران: مجلس شورای اسلامی.
-مصباح یزدی، محمدتقی. (١٣٧٦). آموزش‌ عقاید‌. تهران: مرکز‌ چاپ‌ و نشر سازمان تبلیغات‌ اسلامی.
-مصباح یزدی، محمدتقی. (1382). کاوش‌ها و چالش‌ها، تحقیق‌ و نگارش محمدمهدی نادری و سید ابراهیم حسینی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- مصباح یزدی (1396). آموزش فلسفه. تهران: شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، چاپ هیجدهم.
- معینی پور، مسعود (1391). الگوی توسعه سیاسی در اندیشه امام خمینی. قم: انتشارات معارف اسلام.
- مهاجر نیا، محسن (1391). اندیشه کلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای. قم: پژوهشگاه فرهنگ و مطالعات اسلامی.
- نظری، محمدعلی (1401). نظریه پیشرفت سیاسی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای. پژوهش‌های انقلاب اسلامی،11 (1) ، شماره پیاپی 40، 91-119. https://www.roir.ir/article_148781.html
- نظری، محمدعلی (1402). نظریه پیشرفت سیاسی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای. رساله پست دکتری، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
- نوروزی، علی (1396). مبانی و مولفه‌ های سیاسی  الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی
- نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (1373). اخلاق ناصری. تصحیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری‌، تهران‌: انتشارات خوارزمی‌، چاپ پنجم.
-Attride-Stirling, J. (2001).Thematic Networks‌: An Analytic Tool for Qualitative Research. Qualitative Research,1(3), 385-405.
-Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: thematic analysis and code development. Sage.
- Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- King, N. (1998).Template‌ analysis. in G. Symon & C. Cassell (eds.), Qualitative Methods and Analysis in‌ Organizational‌ Research‌, London: Sage.
- King, N. & Horrocks, C. (2010). Interviews in qualitative research. London‌: Sage‌.
-Wickham, M. & Woods, M. (2005).Reflecting on the Strategic‌ Use‌ of CAQDAS to Manage and Report on the Qualitative Research Process. The Qualitative‌ Report‌, 10(4),687-702.Retreived From http://www.nova.edu/ssss/QR