اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

جایگاه قانون اساسی در اندیشۀ حقوقی آیت‌الله بهشتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق عمومی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار رشته حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
چکیده
آیت‌الله بهشتی سهم قابل‌توجهی در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران داشت. هدف از این نوشتار بررسی جایگاه قانون اساسی در اندیشة حقوقی آیت‌الله بهشتی است. نگارندگان با کاربست روش تحلیلی ـ تاریخی و با تأکید بر جایگاه حقوق عمومی و اساسی در اندیشه ایشان، سعی دارند نشان دهند که چگونه ایشان با استفاده از منابع قرآنی و روایی و تجربیات سیاسی، مفاهیم حقوقی را در فصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران جای‌داده است. سؤال اصلی تحقیق بدین‌صورت بیان می‌شود که چرا آیت‌الله بهشتی سراغ چنین ایده‌ای از تأسیس نظام حقوقی سیاسی رفته و چرا به قانون اساسی تن داده است؟ یافته‌ها حاکی از آن است که ‌نظام فکری خاص ایشان در عرصة حقوق ‌اساسی مشتمل ‌بر ویژگی‌های خاص قانون اساسی در نظر ایشان، رهبری و مردم در قانون اساسی، حاکمیت سیاسی، نظارت در قانون اساسی، توسعه سیاسی، اقتصاد در قانون اساسی، اقتصاد اسلامی، عدالت‌خواهی اقتصادی و همچنین رویکرد خاص این متفکر اسلامی به ‌نظام «امامت - امت» و البته آزادی‌های مشروع در قانون اساسی است که نگاه ایشان به‌ مقولة قانون اساسی را از دیگران ممتاز می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Place of the Constitution in Ayatollah Beheshti›s Legal Thought

نویسندگان English

alireza mehraban 1
Hossein ravandeh 2
zahra saravani 1
1 PhD Student of Public Law, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
2 Assistant Professor of Law, Faculty of Law and Political Science, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
چکیده English

Ayatollah Beheshti made a significant contribution to the drafting of the Constitution of the Islamic Republic of Iran. The purpose of this article is to examine the position of the Constitution in Ayatollah Beheshti›s legal thought. By applying the analytical-historical method and emphasizing the position of general and fundamental rights in his thought, the authors try to show how he, using Quranic and narrational sources and political experiences, incorporated legal concepts into the chapters of the Constitution of the Islamic Republic of Iran. The main question of the research is expressed as follows: why did Ayatollah Beheshti go for such an idea of ​​establishing a political legal system and why did he accept the Constitution?
The findings indicate that her unique intellectual system in the field of fundamental rights includes the specific characteristics of the constitution in her view, leadership and the people in the constitution, political sovereignty, supervision in the constitution, political development, economics in the constitution, Islamic economics, and economic justice.(feminine) It is also the specific approach of this Islamic thinker to the «imamate-ummah» system and, of course, the legitimate freedoms in the constitution that distinguish his view of the concept of the constitution from others.

کلیدواژه‌ها English

Legal thought
Ayatollah Beheshti
constitution
political thought
system-building
- آقا پیروز، علی (1390). رهبری در مدیریت اسلامی. اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، 1 (3)، 91-116. https://ensani.ir/fa/article/306555
- آهنگریان، محمد‌رضا (1396). بررسی آرا و اندیشه‌های سیاسی آیت‌الله دکتر سید محمد حسینی بهشتی. تهران: نشر اکسیر قلم.
- امام خمینى، سید روح‏الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ پنجم.(22 جلدی)
- امام علی (1380). نهج‌البلاغه. ترجمه سید جعفر شهیدی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- بایرامی، سمانه، (1389). مبارزات سیاسی آیت‌الله بهشتی. نشریه مطالعات تاریخی، 7 (29)، 92-113. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/884320
- بهشتی، سید محمد (1395). مراحل اساسی یک نهضت. تهران: انتشارات روزنه.
- بهشتی، سید محمد (1381). مبانی نظری قانون اساسی. تهران: انتشارات بقعه.
- بهشتی، محمد، (1383). ولایت، رهبری، روحانیت‌. تهران: انتشارات آثار اندیشه‌هاى شهید آیت‌الله دکتر بهشتی.‌
- بهشتی، محمد، (1374). ربا در اسلام. تهران: انتشارات دفتر نشر فرهنگی اسلامی
- بهشتی، سید علیرضا (1397). هفت مقاله در شناخت اندیشه سیاسی شهید بهشتی. تهران: انتشارات نهادگرا،  چاپ اول.
- حاتمی، غلامرضا (1389). ربا در اسلام. تهران: انتشارات الماس شرق.
- حبیب‌زاده، محمدجعفر (1393). حاکمیت قانون و قانون‌گرایی؛ هم‌اندیشی شهید بهشتی و قانون اساسی. انجمن اسلامی دانشگاه تهران.
- صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی (1364).
- مدنی، سید جلال‌الدین (1375). حقوق اساسی و نهاد‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر همراه.
- مؤمنی، فرشاد (1386). جهت‌گیری اقتصادی بهشتی به توسعه ملی می‌انجامد. یادنامه شرق. https://www.beheshti.org/?p=3315
-میثمی، لطف‌الله (1386). می‌گفتند دکتر است یا آیت‌الله؟ یادنامه شرق.
 https://www.beheshti.org/?p=3315
- نظری، محمدعلی (1391). نقش شهید بهشتی در تدوین قانون اساسی سال 1358. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد.
- هدایت نیا گنجی، فرج‌الله (1382). اندیشه‌های حقوقی شهید بهشتی. تهران: نشر مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، بی‌جا.
-یوسفی، محمدرضا (1384). بهشتی نگاهی عدالت‌خواهانه داشت. ماهنامه بازتاب اندیشه
 https://www.magiran.com/volume/29191