اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

بررسی آسیب‌شناسانۀ نظری ایدۀ وفاق با دیگری (در دولت چهاردهم) در پرتو ایدۀ اجماع همپوشان جان رالز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
هیأت علمی پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
چکیده
ایده وفاق در موقعیتی مطرح شد که سطح تنش‌ها و منازعات از سطح سیاسی به سطح اجتماعی در حال سرریز به سطح اجتماعی بود. شکاف درون حاکمیت به شکاف جامعه با حاکمیت و شکاف درون جامعه گسترش یافت و این ایده در پاسخ به بحران‌های اعتماد، مشروعیت، مشارکت و کارآمدی از سوی مسعود پزشکیان مطرح شد و در دولت چهاردهم دنبال شد؛ اما چنین می‌نماید که معنا، شاخص‌ها و سیاست‌گذاری‌های معطوف به آن هنوز از روشنی مناسبی برخوردار نیست. وفاق همواره با دیگری است که معنا می‌یابد؛ اما روشن نیست که وفاق با دیگری چه معنا و چه استلزاماتی دارد. برای سنجش و نیز بازسازی این مواجهه می‌توان از نظریات دیگر، ازجمله نظریة اجماع همپوشان جان رالز بهره گرفت. یافته‌های پژوهش این است که ایدة وفاق در شاخص‌های نظری بنیادینی چون محوریت عدالت و انصاف، کرامت انسانی، توجه به تنوع و کثرت‌های اجتماعی- سیاسی و استفاده از عقل در حل مشکلات به نظریة اجماع همپوشان رالز اشتراکاتی دارد؛ اما ناهمپوشی‌های مهمی نیز وجود دارد؛ ازجمله تکیه به مبانی دینی در نظریة وفاق، ابهام مفهومی ایدة وفاق و ترتیبات نهادی نامشخص برای رسیدن به وفاق که آن را از مصالحة موقت یا ائتلاف متمایز سازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Theoretical Pathological Examination of the Idea of Reconciliation with the Other (in the Fourteenth Government) In Light of John Rawls›s Idea of Overlapping Consensus

نویسنده English

Giti pourzaki
Faculty Member, Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute, Tehran, Iran.
چکیده English

The idea of reconciliation (vafāq) emerged at a time when tensions and conflicts were spilling over from the political sphere into the social realm. The rift within the ruling establishment expanded into a broader divide between society and the government, as well as internal societal divisions. In response to crises of trust, legitimacy, participation, and efficiency, Masoud Pezeshkian proposed this idea, which was pursued during the Fourteenth Government. However, the concept, its indicators, and related policymaking still appear to lack sufficient clarity. Reconciliation only gains meaning in relation to “the other”; yet, the meaning and implications of reconciliation with the other remain unclear. To evaluate and reconstruct this engagement, one can draw on other theories, including John Rawls’s theory of overlapping consensus. The findings of this study suggest that the idea of reconciliation shares common ground with Rawls’s theory in several foundational theoretical indicators, such as the centrality of justice and fairness, human dignity, attention to socio-political diversity and plurality, and the use of reason in resolving problems. However, there are also significant divergences: notably, the reliance on religious foundations in the theory of reconciliation, conceptual ambiguity of the idea itself, and the lack of clear institutional arrangements to distinguish it from a temporary compromise or coalition.

کلیدواژه‌ها English

Reconciliation
Overlapping Consensus
Fourteenth Government
John Rawls
Reconciliation with the Other
- آرنت، هانا (1399). آیشمن در اورشلیم. ترجمه زهرا شمس، نشر برج.
- پزشکیان، مسعود (1403). همایش «گفتگوی ملی درباره وفاق ملی».
https://shahraranews.ir/fa/news/309778
- پزشکیان، مسعود (1403). راز تأکید رئیس‌جمهور پزشکیان بر عدالت و انصاف در همایش وفاق. https://ensafnews.com/571919
- پزشکیان، مسعود (1403). باید کابینه وفاق ملی تشکیل دهیم/ رضایت مردم شاخص مدیریت ماست. https://www.isna.ir/news/1403050201037
- پزشکیان، مسعود (1403). گفتگوی پزشکیان در ترازوی ارزیابی سیاستمداران.
https://inn.ir/news/article/81925
- پزشکیان، مسعود (1403). وفاق باید ما را به وحدت و انسجام برساند.
https://snn.ir/fa/news/1214143
- پزشکیان، مسعود (1403). مجتهدین بیمار می‌شوند دنبال پزشک حزب‌اللهی نمی‌روند.
https://ifilo.net/v/pmAqot2
- تودوروف، تزوتان (1377). منطق گفتگویی. ترجمه داریوش کریمی، تهران: نشر مرکز.
- توانا، محمدعلی (1389). نظریة عدالت سیاسی جان رالز: راه‌حلی برای معمای دووجهی آزادی و برابری. دوفصلنامه پژوهش سیاست نظری، 8، 99-126.
 https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1100886
- جلایی‌پور، محمدرضا (1403). منظومة هماهنگ وفاق ملی.
https://www.magiran.com/article/4577718
- دلاوری، ابوالفضل (1403). منظومة هماهنگ وفاق ملی.
https://www.magiran.com/article/4577718
- مسعود نیا، حسین و شفیعی ینگابادی نیلوفر (1403). وفاق و اجماع در ایران: چالش‌ها و راهکارها. فصلنامه سیاست، 54 (4)، 711-733.
doi. org 10.22059/jpq.2024.381917.1008207
- موفه، شانتال (1388). در حمایت از مدل دموکراسی مجادله‌ای در نظریة سیاسی در گذار. ترجمه حسن آب‌نیکی، تهران: نشر کویر.
- ملک، سید حسین (1403). خلاصه‌ای از وفاق. https://css.iripo.ir/news%20
- نظری، علی‌اشرف (1394). بازخوانی انتقادی مفهوم امر سیاسی در نظریة کارل اشمیت. فصلنامه سیاست، 45 (4)، 991 -1014. doi:10.22059/jpq.2015.55955
- هابرماس، یورگن (1392). نظریة کنش ارتباطی. ترجمة کمال پولادی، تهران: نشر مرکز
- هوشمند، حسین (1389). سکولاریزه شدن؛ دین و کثرت‌گرایی. نشریة چشم‌انداز ایران. 61، 88-93. https://ensani.ir/fa/article/224535
-Rawls, j. (1993). Political liberalism. First Edition, New York, Columbia University Press.
-Habermas, J. (1984).The Theory of Communication Action. Vol 1, Reason and the Rationalization of Society, tr. T.  Macarthy, London, Heinemann.