اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

مواضع نمایندگان زن در دوره‌های اول تا سوم مجلس شورای اسلامی در قبال جنگ عراق علیه ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
توران منصوری 1
حمید بصیرت منش 2
1 دانش آموخته دکتری تاریخ انقلاب اسلامی. دانشگاه بوعلی سینا. همدان، ایران
2 استادیار گروه تاریخ انقلاب اسلامی. پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی. تهران. ایران
10.22034/jpti.2025.521127.1416
چکیده
پارلمان به‌عنوان مهم‌ترین تدبیر انسان مدرن برای ساماندهی زندگی سیاسی، از شأن و جایگاه مهمی برخوردار است و از آن به‌عنوان مهم‌ترین نهاد در شکل‌گیری نظام‌های سیاسی یاد می‌شود. با پیروزی انقلاب اسلامی، جایگاه زنان در جامعه ایران رو به ترقی نهاد و در انتخابات اولین دورۀ مجلس، چهار نفر از زنان از حوزۀ تهران وارد مجلس شدند. از مهم‌ترین وقایعی که مجلس اول تا سوم شورای اسلامی با آن مواجه شد، آغاز جنگ هشت‌ساله عراق علیه ایران بود؛ بنابراین بررسی مواضع نمایندگان زن در این سه دوره از مجلس شورای اسلامی، مهم‌ترین هدف این مقاله است. روش تحقیق استفاده شده در این مقاله، روش تحلیل محتوا با تکیه‌بر روش تحلیل مضمون است. پژوهش بر پایه سه دورۀ اول تا سوم مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که نمایندگان زن در این دوره‌ها چه مواضعی در قبال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران اتخاذ کردند؟ بر اساس نتایج حاصل از مقاله، مواضع نمایندگان زن را می‌توان در چهار محور سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی تقسیم‌بندی کرد که در هر کدام از این محورها، مضامینی را برجسته و خواستار رسیدگی به آن‌ها شدند.
کلیدواژه‌ها
نمایندگان زن
مجلس شورای اسلامی
جنگ تحمیلی
مواضع
عراق

موضوعات

عنوان مقاله English

The Positions of Female Representatives in the First to Third Terms of the Islamic Consultative Assembly Regarding the Iraq-Iran War

نویسندگان English

Touran Mansouri 1
Hamid Basirat Manesh 2
1 PhD Graduate in the History of the Islamic Revolution. Bu-Ali Sina University. Hamadan, Iran
2 Assistant Professor, Department of the History of the Islamic Revolution. Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute. Tehran. Iran.
چکیده English

Parliament, as the most significant institution devised by modern humans to organize political life, holds a crucial status and is considered the most important institution in the formation of political systems. With the victory of the Islamic Revolution, the status of women in Iranian society began to rise, and in the first parliamentary elections, four women from Tehran entered the Assembly. One of the most significant events the First to Third Islamic Consultative Assemblies faced was the outbreak of the eight-year Iraq-Iran war. Therefore, examining the positions of female representatives during these three terms of the Assembly is the main goal of this article.
The research method used in this article is content analysis, with a focus on thematic analysis. The study, based on the detailed debates of the First to Third terms of the Islamic Consultative Assembly, aims to answer the question: What positions did female representatives take regarding the imposed Iraq-Iran war in these periods?
Based on the findings of the article, the positions of female representatives can be categorized into four main areas: political, economic, cultural, and military. In each of these areas, they highlighted specific issues and called for them to be addressed

کلیدواژه‌ها English

Female Representatives
Islamic Consultative Assembly
Imposed War
Positions
Iraq
- امام خمینی، سید روح‌الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- دفت‍ر ت‍ح‍ق‍ی‍ق‍ات‌ اج‍ت‍م‍اع‍ی‌ وزارت‌ ارش‍اداس‍لام‍ی‌ (1361). بررسی مستندی از مواضع گروه‌ها در قبال انقلاب اسلامی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- بشیری، عباس (1396). کارنامه و خاطرات جنگ تحمیلی و دفاع مقدس (روزهای پایداری). تهران: دفتر نشر معارف.
- بنیاد امور جنگ‌زدگان (1360). خلاصه عملکرد بنیاد امور جنگ‌زدگان از بدو تأسیس تاکنون. تهران: بنیاد امور جنگ‌زدگان.
- بنیاد شهید انقلاب اسلامی (1362). شهید رجایی اسوه صبر و استقامت. به کوشش هیأت تحریریه واحد فرهنگی بنیاد شهید انقلاب اسلامی، تهران: واحد فرهنگی بنیاد شهید انقلاب اسلامی.
-توانایان‌فرد، حسن (1359). اقتصاد جنگ. بی‌جا: نشر قسط.
- خرمشاد، محمدباقر (1383). بازتاب انقلاب اسلامی ایران در نظریه‌های انقلاب: تولد و شکل‌گیری نسل چهارم تئوری‌های انقلاب. مجله جامعه‌شناسی ایران، 5 (3)، 86-123.
 dor: 20.1001.1.17351901.1383.5.3.5.6
- خوش زاد، اکبر (1386). مجلس شورای اسلامی، دوره اول. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
-درودیان، محمد (1382). اجتناب‌ناپذیری جنگ. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
- روزنامه اطلاعات (1/07/1359). شماره 16245.
- روزنامه اطلاعات (24/02/1360). شماره 16428.
- روزنامه اطلاعات (11/08/1360). شماره 16566.
- روزنامه اطلاعات (3/11/1360). شماره 16559.
 روزنامه کیهان (18/11/1358). شماره 10924.
-رئوفی، حمیدرضا و دژپسند، فرهاد (1387). اقتصاد ایران در دوران جنگ تحمیلی. تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
-زنجانی، حبیب‌الله (1380). مهاجرت. تهران: انتشارات سمت.
- سریرافراز، محمد (1390). واکاوی تعاملات ایثار و رشد اقتصادی با رهیافت سرمایه اجتماعی. همایش ملی ایثار و شهادت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان.
- سید امامی، کاووس (1387). انقلاب اسلامی ایران، تحول در ارزش‌های سیاسی و کارآمدی مفهوم فرهنگ سیاسی در جامعه‌شناسی سیاسی ایران. مندرج در گفتارهایی درباره انقلاب اسلامی ایران، به کوشش جلال درخشه، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
- شیخ‌زاده. محمد. بنی‌اسد، رضا (1399). تحلیل مضمون: مفاهیم، رویکردها و کاربردها. تهران: انتشارات امیرکبیر.
- عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمد سعید، فقیهی، ابوالحسن و شیخ‌زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، 5 (2)، 151-198.  10.30497/smt.2011.163 doi:
- عنایت، حمید (1389). اندیشه سیاسی در اسلام معاصر. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران: انتشارات خوارزمی، چاپ پنجم.
-کولایی، الهه (1385). مجلس ششم و حقوق زنان. آیین دی، 5، 86-89.
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/249971/
- مذاکرات دورۀ اول مجلس شورای اسلامی، 31/04/1359، جلسۀ 21.
- مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی (1362). فرزند ملت در آیینه انقلاب اسلامی. به کوشش مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات شرکت سهامی چاپخانه وزارت ارشاد اسلامی.
- ماشینی، فریده (1386). زنان و تجربه مشارکت سیاسی. آیین شهریور، 8، 66-71.
https://ensani.ir/fa/article/238019
- مدنی، جلال‌الدین (1366). حقوق اساسی جمهوری اسلامی. تهران: انتشارات سروش.
- مشروح مذاکرات دوره اول تا سوم مجلس شورای اسلامی.
- منصوری، توران، هراتی، محمدجواد و بصیرت منش، حمید (1402). بررسی واکاوی رویکرد فرهنگی نمایندگان دوره اول مجلس شورای اسلامی در قبال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران. فصلنامه پژوهش‌های معاصر انقلاب اسلامی، 6 (19)، 19-45.
doi: 10.22059/jcrir.2024.96404
- منصوری، توران. (1402) مواضع مجالس اول، دوم و سوم شورای اسلامی در قبال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران (1368-1359 ش). رسالۀ دکترا، دانشگاه بوعلی سینا همدان.
- نعمت اللهی، زهرا، حمزه فرج الهی، امیر، میر جلیلی، محمدحسین و مؤمنی فرد، حسین (1392). بررسی عوامل مؤثر بر سرمایه اجتماعی (اعتماد، انسجام و مشارکت اجتماعی). فصلنامه مدیریت نظامی، 13 (50)، 175-202.
https://jmm.iranjournals.ir/article_3328.html
- نعمتی، نورالدین (1402). نقش و عملکرد زنان در مجلس شورای اسلامی دوره پنجم (1379-1375 ش). تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، 12 (1)، 289-312.doi.org/10.30465/sehs.2023.45314.1910
 - هاشمی، یاسر (1378). عبور از بحران: کارنامه و خاطرات 1360. تهران: همشهری، دفتر نشر معارف.
 - یزدان پناه درو، کیومرث و عسگری، ندا (1398). بررسی روند مشارکت زنان در انتخابات مجلس شورای اسلامی (دوره‌های 8، 9 و 10). مجله زن در فرهنگ و هنر، 11 (2)، 287- 307.
doi.org/10.22059/jwica.2019.281225.1279
-Boyatzis, R. E. (1998). Transrorming qualitative information: thematic analysis and code development. Sage Publications, Inc.
- Stone, P. J. (1966). The General Inquirer: A Computer Approach to Content Analysis. merican Sociological Review 4(4).doi:10.2307/1161774
 
اندیشه سیاسی در اسلام
دوره 11، شماره 39
بهار 1403
صفحه 141-170