اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

بررسی اصل حرمت جان مسلمان در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) با نگاهی به اعراض از روایت صحیح در مسأله تعارض بیّنه و اقرار در قتل عمدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زهرا رعیت رکن آبادی 1
زهرا وطنی 2
1 مؤسسه پژوهشی امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی،تهران
چکیده
یکی از جلوه‌های بسیار مهمّ اعراض از مضمون روایات صحیح در آرای امام خمینی (رحمه الله علیه) جایی است که شهود علیه شخصی به قتل عمدی شهادت می‌دهند و شخص دیگری نیز اقرار می‌کند که همان مقتول را عمداً به قتل رسانده است. این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای نوشته شده است به جایگاه اعراض از روایت زراره از امام باقر(علیه السلام) در موضوع مذکور بر اساس نظر امام خمینی(رحمه الله علیه) پرداخته است. نتیجه آن است که وجوب احتیاط و وجوب عدم تهجّم بر دماء دو مؤلّفه‌ی بنیادینی است که امام خمینی(رحمه الله علیه) آن‌ها را در این مسأله ارائه داده‌اند. این نگرش چند مؤلّفه‌ای باعث شده است که ایشان با آن‌که روایت زراره را صحیح دانسته است و نسبت به عمل فقها به آن التفات داشته است، هماهنگ با مضمون روایت مذکور فتوا ندهند و در نتیجه از مفاد روایت زراره اعراض شود. اثر مترتّب بر این اعراض آن است که بین نظر امام خمینی(ره) و سایر فقها در مسأله‌ی تعارض بیّنه و اقرار در قتل عمدی تفاوت شگرفی وجود داشته باشد. مبانی فقهی امام خمینی(ره) در این مسأله بر اصل حرمت جان مسلمان در اندیشه‌ی سیاسی ایشان تأثیرگذار می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
تعارض اقرار و بیّنه شرعی
قتل عمدی
روایت زراره
اعراض
امام خمینی(ره)
احتیاط
حرمت جان مسلمان
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining the principle of sanctity of Muslim life in the political thought of Imam Khomeini By looking at the deviation of the correct narration in the issue of the conflict between evidence and confession in intentional murder.

نویسندگان English

Zahra Rayatroknabadi 1
Zahra Vatani 2
1 Research Institute of Imam Khomeini and Islamic Revolution. Tehran. Iran
2 Assistant Professor of Research Institute of Imam Khomeini and Islamic Revolution, Tehran, Iran.
چکیده English

opinions of Imam Khomeini (peace be upon him) is where the witnesses testify against someone for intentional murder and another person also confesses that he killed the same victim intentionally. This research, which is written in a descriptive-analytical method and referring to library sources, deals with the position of symptoms in the narration of Zorare from Imam Baqir (peace be upon him) in the mentioned subject based on the opinion of Imam Khomeini (peace be upon him). The result is that caution which is required and non-aggression on bloodwhich is required are the two fundamental elements that Imam Khomeini (peace be upon him) presented in this issue. This multi-component attitude has caused him to not issue a fatwa in accordance with the content of the mentioned narration, even though he considered Zorare's narration to be correct and paid attention to the practice of jurists, and as a result, the contents of Zorare's narration were rejected. The consequent effect on these symptoms is that there is a huge difference between the opinion of Imam Khomeini (peace be upon him) and other jurists on the issue of the conflict of evidence and confession in intentional murder. The jurisprudence of Imam Khomeini (peace be upon him) in this issue has an influence on the principle of sanctity of the Muslim life in his political thought.



The consequent effect on these symptoms is that there is a huge difference between the opinion of Imam Khomeini (peace be upon him) and other jurists on the issue of the conflict of evidence and confession in intentional murder. The jurisprudence of Imam Khomeini (peace be upon him) in this issue has an influence on the principle of sanctity of the Muslim life in his political thought.

Key words:

Conflict between confession and evidence, intentional murder, Zorare's narration, deviation, Imam Khomeini (RA), inadmissibility of revenge, caution, sanctity of Muslim life.

کلیدواژه‌ها English

Key words: Conflict between confession and evidence
intentional murder
Zorare'
s narration
deviation
Imam Khomeini caution
sanctity of Muslim life
1.      اردبیلى، احمد بن محمّد. (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، 14 جلد.
2.      اصفهانى، فاضل هندى، محمّد بن حسن. (1416ق). کشف اللثام و الإبهام عن قواعدالأحکام، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، 11 جلد.
3.      امام خمینى، سید روح‌اللّه. (1434ق). تحریرالوسیله، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار  امام خمینی، 2 جلد.
4.      حائرى، سید على بن محمّد طباطبایى. (1409ق). الشرح الصغیر فی شرح مختصر النافع ـ حدیقة المؤمنین، قم: انتشارات کتابخانه آیت‌الله مرعشى نجفى، چاپ اول، 3 جلد.
5.      حائرى، سید على بن محمّد طباطبایى. (1418ق). ریاض المسائل (ط ـ الحدیثة)، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم السلام، چاپ اول، 16 جلد.
6.      حسینی، مریم السادات. (1392ش). اندیشه سیاسی امام خمینی، تهران: مؤسسه فرهنگی هنری و انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول.
7.      حلبى، ابو الصلاح، تقى الدین بن نجم الدین. (1403ق). الکافی فی الفقه، اصفهان: کتابخانه عمومى امام امیرالمؤمنین(ع)، چاپ اول.
8.      حلّى، ابن ادریس، محمّد بن منصور بن احمد. (1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوّم، 3 جلد.
9.      حلّى، جمال‌الدین، احمد بن محمّد اسدى. (1407ق). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اوّل، 5 جلد.
10.  ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1410ق). المقتصر من شرح المختصر، مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة، چاپ اول.
11.  حلّى، فخر المحققین، محمّد بن حسن بن یوسف. (1387ق). إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چاپ اول، 4 جلد.
12.  حلّى، مقداد بن عبد اللّه سیورى. (1404ق). التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، قم: انتشارات کتابخانه آیة‌الله مرعشى نجفى، چاپ اوّل، 4 جلد.
13.  حلّى، یحیى بن سعید. (1405ق). الجامع للشرائع، قم: مؤسسة سید الشهداء العلمیة، چاپ اول.
14.  خانی، زهره و روزبهانی، فرزاد (1401). «ضرورت برابری در خون‌خواهی در فقه سیاسی با تأکید بر مبانی امام خمینی»، فصلنامه اندیشه سیاسی در اسلام، شماره 33، صص 33ـ56.
15.  خوانسارى، سید احمد بن یوسف. (1405ق). جامع المدارک فی شرح مختصر النافع، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، 7 جلد.
16.  خویى، سیّد ابوالقاسم موسوى. (1422ق). مبانی تکملة المنهاج، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخویی، چاپ اول، 2 جلد.
17.  ربّانی، محمّد حسن. (1397). سیر تطوّر فقه معاصر (مستحدث)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، چاپ اول.
18.  سبزوارى، على مؤمن قمّى. (1421ق). جامع الخلاف و الوفاق، قم: زمینه‌سازان ظهور امام عصر(ع)، چاپ اول.
19.  شیرازى، سید صادق حسینى. (1425ق). التعلیقات على شرائع الإسلام، قم: انتشارات استقلال، چاپ ششم، 2 جلد.
20.  شیرازى، ناصر مکارم. (1411ق). القواعد الفقهیه (لمکارم)، قم: مدرسه امام امیرالمؤمنین(ع)، چاپ سوم، 2 جلد.
21.  طرابلسى، ابن براج؛ قاضى، عبدالعزیز. (1406ق). المهذب (لابن البراج)، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، 2 جلد.
22.  طوسى، ابو جعفر، محمّد بن حسن. (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى، بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ دوم.
23.  عاملى، سید جواد بن محمّد حسینى. (بی‌تا). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة (ط ـ القدیمة)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول، 11 جلد.
24.  عاملى، شهید اول، محمّد بن مکى. (1414ق). غایة المراد فی شرح نکت الإرشاد، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، چاپ اول، 4 جلد.
25.  عاملى، شهید ثانى، زین الدین بن على. (1413ق). مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة، چاپ اول، 15 جلد.
26.  علامه حلّى، حسن بن یوسف بن مطهّر اسدى. (1410ق). إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، 2 جلد.
27.  ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، 3 جلد.
28.  ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1413ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، 9 جلد.
29.  ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة (ط ـ الحدیثة). قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام، چاپ اول، 6 جلد.
30.  عمیدى، سید عمیدالدین بن محمّد اعرج حسینى. (1416ق). کنز الفوائد فی حل مشکلات القواعد، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، 3 جلد.
31.  فرهودی‌نیا، حسن. (1389). «تعارض بینه و اقرار در جرم قتل عمد»، نشریه فقه و حقوق اسلامی، شماره اول، صص 163ـ174.
32.  فوزی، یحیی. (1399ش). اندیشه سیاسی امام خمینی. ویراست سوم، قم: دفتر نشر معارف، چاپ هفتم.
33.  قمّى، سید صادق حسینى روحانى. (1412ق). فقه الصادق علیه السلام (للروحانی)، قم: دار الکتاب، مدرسه امام صادق علیه السلام، چاپ اول، 26 جلد.
34.  ـــــــــــــــــــــــــــــــ . (بی‌تا). منهاج الصالحین (للروحانی)، بی‌جا: بی‌نا، بی‌چا، 3 جلد.
35.  کابلى، محمّد اسحاق فیاض. (بی‌تا). منهاج الصالحین (للفیاض)، بی‌جا: بی‌نا، بی‌چا، 3 جلد.
36.  کاشانى، حاج آقا رضا مدنى. (1410ق). کتاب القصاص للفقهاء و الخواص، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
37.  کاشانى، فیض، محمّد محسن ابن شاه مرتضى. (بی‌تا). مفاتیح الشرائع، قم: انتشارات کتابخانه آیة‌الله مرعشى نجفى، چاپ اول، 2 جلد.
38. کلینى، ابو جعفر، محمّد بن یعقوب. (1407ق). الکافی (ط ـ الإسلامیة)، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 8 جلد.
39.  کیدرى، قطب الدین، محمّد بن حسین. (1416ق). إصباح الشیعة بمصباح الشریعة، قم: مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ اوّل.
40.  لک‌زایی، نجف. (1394ش). اندیشه سیاسی امام خمینی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل.
41.  محقق حلّى، نجم الدین، جعفر بن حسن. (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، 4 جلد.
42.  ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1418ق). المختصر النافع فی فقه الإمامیة، قم: مؤسسة المطبوعات الدینیة، چاپ ششم، 2 جلد.
43.  مرکز تحقیقات فقهی حقوقی قوه قضاییه. (1397). نرم‌افزار گنجینه استفتائات قضایی.
44. نجفى، صاحب الجواهر، محمد حسن. (1404ق). جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الإسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، 43 جلد.
اندیشه سیاسی در اسلام
دوره 10، شماره 38
زمستان 1402
صفحه 81-106