اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

بررسی مفهوم آزادی در اسلام و لیبرالیسم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 .
2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
چکیده
آزادی همواره از مهم‌ترین دغدغه‌های زندگی بشر به شمار آمده و از اهمیت خاصی در تمامی مکاتب الهی و مادی برخوردار است، در میان مکاتب، برداشت اسلام و لیبرالیسم از این مقوله بسیار رایج بوده و بحث‌های فراوانی پیرامون آن شده است. مفهوم آزادی در نظام فکری لیبرالیسم، مهم‌ترین جایگاه را دارد. لیبرالیست‌ها از آزادی تعاریفی منفی ارائه کرده‌اند، به این معنا که انسان برای رسیدن به شکوفایی بایست از جمیع قید و بندها، رهایی داشته باشد، که البته برای جلوگیری از هرج و مرج، تنها آزادی دیگران آن را محدود می‌کند. از منظر اسلام اگر چه آزادی از عالی‌ترین ارزش‌های والای انسانی به شمار می‌رود، اما آزادی‌ای ارزشمند است که در مسیر عبودیت حضرت حق باشد. در این منطق آزادی واقعی جز از طریق بندگی خدا به دست نمی‌آید. در این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی است سعی شده است تا ضمن بررسی تعاریف مختلف از مفهوم آزادی در اسلام و لیبرالیسم، بنیان‌های فکری در تعاریف و تفاسیر ذکر شده، مورد بحث و کنکاش قرار گیرد. نهایتا این نوشتار با ریشه‌یابی در هستی‌شناسی و انسان‌شناسی متفاوت در اسلام و لیبرالیسم، نسبت میان آزادی با مفاهیمی از قبیل قانون، معنویت، ارزش، محدودیت، عقاید، تفکر و عدالت را در دو مکتب بصورت تطبیقی بررسی کرده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing the concept of Freedom in Islam and Liberalism

نویسندگان English

ahmadi mostafa 1
masoud motallebi 2
1 .
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Islamic Azad University, Central Tehran Branch
چکیده English

Freedom has always been one of the most important concerns of human life and is of particular importance in all theological and material schools. Among the schools, Islam and liberalism's perception of this category is very common and there have been many discussions about it. The concept of freedom has the most important place in the intellectual system of liberalism. Liberalists have presented negative definitions of freedom, in the sense that in order to achieve prosperity, a person must be free from all constraints, which, of course, is limited only by the freedom of others in order to avoid chaos. From the point of view of Islam, although freedom is considered one of the highest human values, it is a valuable freedom that is on the path of worshiping Hazrat Haqq. In this logic, real freedom can only be obtained through God's service. In this research, which is a descriptive-analytical method, an attempt has been made to discuss and explore the intellectual foundations of the mentioned definitions and interpretations while examining different definitions of the concept of freedom in Islam and liberalism. Finally, this article, by rooting in different ontology and anthropology in Islam and liberalism, has compared the relationship between freedom and concepts such as law, spirituality, value, limitation, ideas, thinking and justice in two schools.





Freedom has always been one of the most important concerns of human life and is of particular importance in all theological and material schools. Among the schools, Islam and liberalism's perception of this category is very common and there have been many discussions about it. The concept of freedom has the most important place in the intellectual system of liberalism. Liberalists have presented negative definitions of freedom, in the sense that in order to achieve prosperity, a person must be free from all constraints, which, of course, is limited only by the freedom of others in order to avoid chaos

کلیدواژه‌ها English

Freedom"
Islam"
Liberalism"
piety"
"
value"
1.     قرآن
2.     نهج‌البلاغه
3.     آربلاستر، آنتونی. (1367). ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.
4.     اخوان کاظمی، بهرام. (1391). «آزادی در نظام اسلامی و لیبرال دموکراسی از دیدگاه شهید مطهری». مجموعه مقالات چهارمین نشست اندیشه‌های راهبردی: آزادی، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، صص 505-486.
5.     افروغ، عماد. (1391). «مفهوم آزادی و مناقشات آن»، مجموعه مقالات چهارمین نشست اندیشه‌های راهبردی: آزادی، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، صص 521-506.
6.     حسینی خامنه‌ای، سید علی. (1377). متن بیانات در جمع دانش‌آموختگان دانشگاه تربیت مدرس، بازیابی شده در تاریخ 12/6/1377 از:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2900
7.     شیرودی، مرتضی. (1383). «لیبرال دموکراسی در بوته نقد»، مجله حصون، زمستان 1383، شماره 2، صص 162-132.
8.     قاسمی، معصومه و بایرام‌نژاد، حوریه. (1391). «انسان، علم و آزادی از دیدگاه اسلام و مواضع لیبرال دموکراسی». مجموعه مقالات چهارمین نشست اندیشه‌های راهبردی: آزادی، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، صص 549-522.
9.     مطهری، مرتضی. (1374). گفتارهای معنوی، تهران: صدرا، چاپ پانزدهم.
10.   ملکوتیان، مصطفی. (1391). «بررسی مقایسه‌ای مبانی اندیشه‌ای و کارکردهای مفهوم آزادی در انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامی ایران»، ماهنامه معارف، ش 95، صص 90-83.
11.   منتسکیو، بارون دو. (1370). روح القوانین، ترجمه علی‌اکبر مهتدی، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ نهم، جلد 1.
12.   موسوی، سید علی. (1391). «از معناگرایی تا لذت‌گرایی دو رویکرد به آزادی در دو سپهر معرفتی». مجموعه مقالات چهارمین نشست اندیشه‌های راهبردی: آزادی، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، صص 577-558.
13.   موسی‌زاده، ابراهیم. (1391). «تطبیق فلسفه، مبانی و شاخص‌های آزادی در نظام اسلامی و نظام لیبرال دموکراسی»، مجموعه مقالات چهارمین نشست اندیشه‌های راهبردی: آزادی، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، صص 600-578.
14.   نجف قلی‌زاده، معصومه. (1391). «تطبیق فلسفه، مبانی و شاخص‌های آزادی در نظام اسلامی و نظام لیبرال دموکراسی»، مجموعه مقالات چهارمین نشست اندیشه‌های راهبردی: آزادی، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، صص 625-601.
15.   واعظی، احمد. (1391). «جانب هنجاری‌های تلقی اسلامی از آزادی». ماهنامه معارف، ش 95، صص 95-76.