تبیین جایگاه مردم و عدالت اجتماعی در اندیشه‌های سیاسی شهیدثانی و امام خمینی (ره)

عباسی قلعه شاهی, محمد; مهدوی, سیدمحمدهادی; فهیم, محسن

تبیین جایگاه مردم و عدالت اجتماعی در اندیشه‌های سیاسی شهیدثانی و امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد عباسی قلعه شاهی ¹

سیدمحمدهادی مهدوی ²

محسن فهیم ³

¹ دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی. گروه حقوق. واحد نجف آباد. دانشگاه آزاد اسلامی. نجف آباد. ایران

² دانشیار دانشکده حقوق، الهیات معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، ایران

³ استادیار دانشکده حقوق، الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی جایگاه مردم و عدالت اجتماعیی در اندیشه‌های سیاسی شهید ثانی و امام خمینی (ره) است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی می‌باشد و درصدد پاسخ به این سوال است که اندیشه‌های سیاسی امام خمینی(ره) و شهیدثانی در خصوصی جایگاه مردم و عدالت اجتماعی برچه مبنایی استوار است؟ قرابت‌های زیادی میان اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) و شهید ثانی و گاه تفاوت‌هایی نیز وجود دارد. یافته‌های تحقیق گویای آن است که دیدگاه‌های مشترک شهید ثانی و امام خمینی (ره) عمدتا ناظر بر تشکیل حکومت اسلامی و به تبع آن مردم سالاری دینی و مبتنی بر آموزه‌های اسلامی و نشأت گرفته از سیره پیامبر اسلام و ائمه معصومین می‌باشد. سیاست در اندیشه امام خمینی(ره) بر آمده از آموزه‌های قرآنی، روایات و مبتنی بر مبانی فقهی و اصولی، فلسفی، کلامی، و عرفانی می‌باشد. از نگاه امام خمینی (ره) و شهید ثانی سیاست حقیقی؛ آن سیاستی است که مد نظر انبیاء وائمه معصومین (علیهم السلام) بوده است. فقه سیاسی بخشی از فقه است که عهده‏دار سیاست و تدبیر امور جامعه اسلامی است. از آن‏رو که نظرات و افکار سیاسی امام خمینی و شهیدثانی توسط خودشان مدوّن نشده استخراج و تبیین شالوده‏های فکری و مبانی نظری ایشان در عرصه سیاست، دشواری‌های خاص خود را دارد.

کلیدواژه‌ها

اندیشه سیاسی

امام خمینی (ره)

شهید ثانی

عدالت اجتماعی

جایگاه مردم

موضوعات

اندیشه سیاسی در اسلام

عنوان مقاله English

Explaining the place of people and social justice in the political thoughts of Shahid Thani and Imam Khomeini (RA).

نویسندگان English

mohammad abbasi ghale shahi ¹

seyyed Mohammad Hadi Mahdavi ²

Mohsen Fahim ³

¹ PHD student in jurisprudence and basics of Islamic law . Department of Law . Najaf Abad Branch. Islamic Azad university. Najaf Abad. Iran

² Associate Professor, Department of Law, Theology and Islamic Studies, Islamic Azad University, Najaf Abad Branch, Iran

³ Associate Professor, Department of Law, Theology and Islamic Studies, Islamic Azad University, Najaf Abad Branch, Iran

چکیده English

The purpose of this research is to investigate the place of people and social justice in the political thoughts of Shahid Thani and Imam Khomeini (RA). The research method in this article is descriptive-analytical and it tries to answer the question that the political thoughts of Imam Khomeini (RA) and Shahid Thani are based on the private position of the people and social justice. There are many affinities between the political thought of Imam Khomeini (RA) and Martyr Thani, and sometimes there are also differences. The findings of the research show that the shared views of Martyr Thani and Imam Khomeini (RA) mainly focus on the establishment of Islamic government and, accordingly, religious democracy based on Islamic teachings and derived from the life of the Prophet of Islam and the infallible Imams. Politics in the thought of Imam Khomeini (RA) is derived from Quranic teachings, traditions and is based on jurisprudence, principles, philosophy, theology, and mysticism. From the point of view of Imam Khomeini (RA) and Martyr Thani, true politics; It is the policy that was intended by the Prophets and the Infallible Prophets (peace be upon them). Political jurisprudence is a part of jurisprudence that is responsible for the politics and planning of Islamic society. Since Imam Khomeini's and Shahid Thani's political opinions and thoughts were not written down by themselves, extracting and explaining their intellectual foundations and theoretical bases in the field of politics has its own difficulties. Since Imam Khomeini's and Shahid Thani's political opinions and thoughts were not written down by themselves, extracting and explaining their intellectual foundations and theoretical bases in the field of politics has its own difficulties.Since Imam Khomeini's and Shahid Thani's political opinions and thoughts were not written down by themselves, extracting and explaining their intellectual foundations and theoretical bases in the field of politics has its own difficulties.

کلیدواژه‌ها English

Political thought

Imam Khomeini (RA)

Shahid Sani

social justice

people'

s place

1. قرآن‌کریم.

2. نهج‏البلاغه. (1382). ترجمه محمد دشتی. قم: موسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین.

3. آقابخشــی، علی؛ مینو افشــاری‌راد. (1375). فرهنگ علوم سیاسی، تهران: مرکز مطالعات و مدارک علمی ایران، چاپ دوم.

4. اکبری، منوچهر. (1399). جایگاه مردم در اندیشه امام، دفتر نهاد و نمایندگی مقام معظم رهبری، دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران.

5. امام خمینی، سید روح‌الله. (1434ق). ولایت‌فقیه (حکومت اسلامی)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.

6. ــــــــــــــــــــــــ . (1389). صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.

7. ایران‌نژاد، ابراهیم و دیگران (1391). «عدالت اجتماعی در اندیشۀ سیاسی امام خمینی»، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال پنجم، شماره اول، زمستان1391، صص 134-115.

8. برزگر، ابراهیم. (1373). مبانی تصمیم‏گیری سیاسی از دیدگاه امام خمینی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.

9. جمشیدی، محمدحسین. (1377). اندیشۀ سیاسی شهید رابع؛ سیدمحمدباقر صدر، تهران: چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.

10. جوادی‏آملی، عبدالله. (1378). تنسیم؛ تفسیر قرآن‏کریم، تنظیم علی ‏اسلامی، قم: مرکز نشر اسراء.

11. حائری، محیی‌الدین. (1363)، مقدمه‏ای بر علوم اسلامی، شیراز: نوید.

12. حقیقت، صادق. (1381)، توزیع قدرت در اندیشۀ سیاسی شیعه، تهران: نشر هستی نما.

13. حکیمی، محمدرضا. (1377)، مکتب تفکیک، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

14. حلبی، علی‏اصغر. (1375). مبانی اندیشه‏های سیاسی در ایران و جهان اسلامی، تهران: انتشارات بهبهانی.

15. خراسانی، رضا. (1383). اخلاق و سیاست در اندیشۀ سیاسی اسلام. قم: مؤسسه بوستان کتاب.

16. رجایی، فرهنگ. (1373). معرکه جهان‌بینی‌ها، تهران: شرکت انتشارات احیاء کتاب.

17. سعیدی‌نژاد، اکبر. (1397). «سیاست در اندیشه‌های امام خمینی»، حضور، شماره98، ص38.

18. شبستری، محمد و دیگران. (1382). گفتگوهای فلسفه فقه، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیه قم.

19. شریعتمدار، نورالدین. (1380). «کارایی فقه سیاسی»، فصلنامه علوم سیاسی، شماره 14، تابستان 1380، صص 30-17.

20. شریعتی، روح‌الله. (1382)، «اخلاق سیاسی و قواعد فقه سیاسی»، فصلنامه علوم سیاسی، سال ششم، شماره 23، صص 146-131.

21. شریف، میان محمد. (1362). تاریخ فلسفه در اسلام، نصرالله پورجوادی و همکاران، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

22. شومیکر، پاملاجی. (1387). نظریه‏سازی در علوم ‏اجتماعی، ترجمۀ محمد عبداللهی، تهران: انتشارات جامعه‏شناسان.

23. شهید ثانی، زین‌الدین‎‌بن‌علی. (1409.ه ق). حقایق الایمان، محقق مهدی رجایی، تهران: دلیل ما.

24. ــــــــــــــــــ . (1394). تمهید القواعد الاصولی و العربیه، تهران: بوستان کتاب.

25. ــــــــــــــــــ . (1413). مسالک الافهام الی تنقیح شرایع الاسلام، قم: مؤسسه‌ معارف اسلامی.

26. صدر، محمدباقر. (1359). خلافت انسان و گواهی پیامبران، ترجمه جمال موسوی، تهران: روزبه.

27. صلواتی، محمود؛ منتظری، حسینعلی. (1378). مبانی فقهی حکومت اسلامی، تهران: انتشارات سرایی.

28. طباطبایی، سیدجواد. (1367). درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشۀ سیاسی در ایران، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

29. طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1374). تفسیرالمیزان، ترجمۀ سید محمدباقر موسوی‏همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

30. طباطبایی، محمدرضا. (1380). «پیوند اخلاق و سیاست در اندیشه غزالی»، فصلنامه علوم سیاسی، شماره 14، تابستان 1380.

31. علیخانی، علی‏اکبر و همکاران. (1384). اندیشۀ سیاسی در جهان اسلام، تهران: جهاد دانشگاهی.

32. فضیل شرف‌الدین، علی بن عبدالکریم. (1991م.). الزیدیه نظریه و تطبیق، بیروت، العصرالحدیث.

33. قادری، حاتم. (1378). اندیشه‏های سیاسی در اسلام و ایران، تهران: سمت.

34. قمی، عباس. (1392). الکنی و الالقاب، تهران: مکتبه الصدر.انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم.

35. کریمی، حسین. (1361). دستاویزهای سیاسی در مسائل اسلامی. تهران: جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی شریف.

36. کیخا، نجمه. (1386). مناسبات اخلاق و سیاست در اندیشه اسلامی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

37. لمبتون، آک.س. (1370). اندیشۀ سیاسی دوره اسلامی، ترجمۀ عبدالرحمن عالم، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی تهران، ش 26، آذر1370.

38. مصباح یزدی، محمدتقی. (1388). «احتیاط، اصل روش‏شناسی دین‌پژوهی»، دوفصلنامه پژوهش، شماره اول، بهار، صص9-36.

39. مطهری، مرتضی. (1357). علل گرایش به مادیگری. قم: صدرا.

40. موسویان، سید ابوالفضل. (1378). «نقش و جایگاه مردم در اندیشۀ سیاسی اسلام و امام خمینی؛ تاریخ و مبانی اندیشۀ سیاسی در ایران اسلامی»، نامه مفید، شماره20، صص29-48.

41. موسویان، سیدمحمدرضا. (1388). «شهید ثانی و زندگی در دولت جائر»، پایگاه اطلاع‌رسانی سیویلیکا: https://civilica.com/doc/1748469

42. میرتاج‏الدینی، محمدرضا. (1374). اخلاق کارگزاران حکومت از دیدگاه اسلام، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.

43. نجاتی، محمدعثمان. (1377). قرآن و روانشناسی، ترجمۀ عباس عرب، مشهد: آستان قدس رضوی، چاپ چهارم.

44. نجفی، موسی. (1375). ضرورت اخلاق الهی در تحدید قدرت سیاسی؛ اندیشۀ سیاسی نراقی: در تأملات سیاسی در تاریخ تفکر اسلامی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

45. نراقی، احمد. (1380). معراج السعاده، تهران: انتشارات پیام آزادی، چاپ پنجم.