اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

نظریه بررسی هویّت ملی و تمدن شرقی با تکیه بر کتاب آسیا در برابر غرب، از نگاه اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 فارغ التحصیل دکتری مذاهب کلامی دانشگاه ادیان و مذاهب
2 دانشیار دانشگاه ادیان و مذاهب
چکیده
چکیده
حیات فکری شایگان به سه دورة متقدم، میانی و متأخر، تقسیم می‌شود. کتاب آسیا در برابر غرب در دورة متقدم از حیات ایشان و با هدف صیانت از فرهنگ و هویّت ایرانی، آسیایی در برابر غرب تدوین شده است. دغدغة اصلی در این پژوهش آن است که شایگان چه رویکردی نسبت به اندیشۀ هویّت ملی و فرهنگ شرقی در کتاب مورد بحث داشته است. ایشان در تلاش بوده، فلسفۀ غربی را از تمدن آسیایی جدا کند و عرفان شرقی را که بر مبنای پرهیزگاری و صفای باطن است از گَزَند مدرنیسم نجات دهد. رویکرد ایشان نسبت به مسئلۀ هویّت، سمت و سویِ ملی‌گرایانه داشته و توجه به مفاهیم سنّتی و قومی ایرانیان، ملاک ایشان در مقابله با تهاجمات غربی است. شایگان هویّت جامعه کنونی مسلمانان را، به‌جای راهبَری و راهنمایی به هویّت اسلامی قرآنی، به فرهنگ ایرانی ـ شرقی سوق داده است؛ و از طرفی او به دلیل تعلق‌خاطر ویژه به عرفان‌های آسیایی، تضاد ماهوی میان اسلام و مکتب‌های شرقی را نادیده گرفته است. این پژوهش با جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای به روش توصیفی ـ تحلیلی سعی داشته به بررسی انتقادی اهم اندیشه‌های شایگان در کتاب مذکور که مربوط به دوره متقدم شایگان است، بپردازد.


کلید واژه‌ها: اسلام، هویّت، مکتب‌های شرقی، مدرنیسم، شایگان
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Study of “Shaygan’s Theory of National Identity and Eastern Civilization” from the Perspective of Islam

نویسندگان English

Hoseyn Arefiniya 1
Mostafa Soltani 2
1 Graduated with a PhD in Theological Religions from the University of Religions and Religions
2 Associate Professor of Religions and Religions University
چکیده English

Abstract
The intellectual life of Shaygan is divided into three periods: early, middle, and late. His book, "Asia against the West", was written in the early period of his life with the aim of protecting the Iranian, Asian culture and identity vis-à-vis the West. The main objective of this research is to find out Shaygan’s approach to the idea of ​​national identity and oriental culture in this book. He tried to make a distinction between the Western philosophy and Asian civilization and save Eastern mysticism, which is based on piety and inner purity, from the harms of modernism. His approach to the issue of identity had a nationalist orientation and his criterion in encountering Western cultural invasions was focusing on the Iranian traditional and ethnic concepts. He directed the identity of the current Muslim community to the Iranian-Eastern culture instead of leading and guiding it towards the Quranic Islamic identity. On the other hand, due to his special attachment to Asian mysticisms, he has ignored the essential conflict between Islam and Eastern schools. This research is an attempt to critically examine the main early ideas of Shaygan in the mentioned book. The necessary data was collected from library resources and analyzed through descriptive-analytical method.
Keywords: Islam, identity, eastern schools, modernism, Shaygan

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Islam
identity
eastern schools
modernism
Shaygan
1.     امینی‌فر، حسن؛ دشتی، محمد. (۱۳۹۰). «فراز و فرود مسیحیت در نگرش حکومت‌های ایران». قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، فصلنامه تاریخ در آینه پژوهش، (2): صص 5ـ32.
2.     تقوی، علی. (۱۳۸۶). «بررسی اصول و مختصات جریان پژوهی تجدیدستیز در سدة اخیر در ایران»، (پایان‌نامه سطح ۴). قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه.
3.     حائری، عبدالهادی. (۱۳۷۴). آزادی سیاسی و اجتماعی از دیدگاه اندیشه‌گران، مشهد: جهاد دانشگاهی (دانشگاه مشهد)، چاپ اول.
4.     شایگان، داریوش. (۱۳۸۲). آسیا در برابر غرب، تهران: امیرکبیر، چاپ چهارم.
5.     ـــــــــــــــ . (۱۳۵۵). بینش اساطیری، تهران: نشر اساطیر، چاپ اول.
6.     ـــــــــــــــ .  (۱۳۸۰). افسون‌زدگی جدید، ترجمۀ فاطمه ولیانی، تهران: مؤسسه فرزان روز، چاپ اول.
7.     ـــــــــــــــ .  (۱۳۷۱ الف). بت‌های ذهنی و خاطرۀ ازلی، تهران: امیرکبیر، چاپ دوم.
8.     ـــــــــــــــ . (۱۳۷۱ ب‌). هانری کربن و آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی. تهران: نشر آگاه، چاپ یکم.
9.     ـــــــــــــــ .  (۱۳۹۴). پنج اقلیم حضور، تهران: نشر فرهنگ معاصر، چاپ ششم.
10. .ـــــــــــــــ . (۱۳۷۶). زیر آسمان‌های جهان، ترجمۀ نازی عظیما، تهران: مؤسسه فروزان روز، چاپ دوم.
11. شرلی، آنتونی. (۱۳۵۷). سفرنامه برادران شرلی در زمان شاه عیاس کبیر، ترجمۀ آوانس، تهران: منوچهری، چاپ اول.
12.      علیخانی، علی‌اکبر و همکاران. (۱۳۹۰). اندیشة سیاسی متفکران مسلمان. تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی، چاپ دوم.
13.      قطب، محمد. (۱۴۲۸). مفاهیم‌ینبغی‌أَن‌تُصَحِّح، قاهره: دارالشروق، چاپ دوازدهم.
14.      کراجکی، محمدبن علی. (۱۳۹۴). معدن الجواهر و ریاضة الخواطر، تهران: المکتبة المرتضویة، چاپ دوم.
15. کسرایی، محمدسالار؛  اصغرپور، ریتا. (۱۳۹۸). «گفتمان غرب زدگی و راه فروبسته خاطرۀ ازلی»، تهران: نشریه جستارهای سیاسی معاصر، (4): صص 115 ـ 146.
16.      معین، محمد؛ و شهیدی، سیدجعفر. (۱۳۷۷)، لغتنامه دهخدا،۱15). ۲، تهران: دانشگاه تهران.
17.      نژاد ایرانیان، محمد. (۱۳۹۸). «بررسی و نقد آراء شایگان در باب ایدئولوژیزاسیون سنّت»، تهران: نشریه نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، (2): صص 249 ـ 279.