اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

روایت "حکومت" در اندیشه سیاسی آیت الله مصباح یزدی و مهدی حائری یزدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 علوم سیاسی، حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد ، ایران
2 گروه علوم سیاسی، حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
3 علوم سیاسی، حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.
4 علوم سیاسی، حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر فهم نگاه آیت‌الله مصباح و حائری در باب «حکومت» با بهره‌گیری از اُلگوی نظری «غایت ـ مشروعیت» با استفاده از روش هرمنوتیکی است؛ لذا فرضیه «با حاکمیت‌یافتن فقهای شیعی و نتایج سیاسی ناشی از فرایند مدرنیته؛ نگاه آیت‌الله مصباح و آیت الله حائری به حکومت، تلفیقی از سنّتِ اسلامی ـ شیعی و تجربیات بشری ناشی از مدرنیته»، به بررسی گذاشته شد. نتایج حاصله، حکایت از آن دارد که در بخش غایت حکومت، مصباح یزدی، زمینه‌سازی برای «عبودیت خداوند» را وظیفه حکومت می‌داند و حائری حکومت را موظف به تهیه «منافع و مصالح شهروندان» می‌کند. در حوزۀ کیستی حاکم؛ مصباح معتقد به حاکمیت فقیه به نصب از جانب امام و پذیرش مردم است و حائری حاکمیت را متعلق به شهروندان می‌داند. در حوزۀ محدودیت‌های قدرت: مصباح محدودیت‌های؛ فقاهت – عدالت -کفایت، مجلس خبرگان، قانون و شورا را مطرح و در اندیشۀ حائری محدودیت‌ها، غایات حکومت، آزادی‌ها، خواست شهروندان، نفی نقش تربیتی، قانون‌گذاری و کاربرد زور توسط حکومت هستند و در حوزۀ حق اعتراض؛ مصباح، حکم به بسط ید حاکم و مقابله با کنش‌های براندازانه می‌دهد و حائری دست شهروندان را برای هر اقدام اصلاحی یا انقلابی علیه حکومت باز می‌گذارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Narration of "Government" in the political thought of Ayatollah Mesbah Yazdi and Mehdi Haeri Yazdi.

نویسندگان English

Ahmad valavinasab 1
seyyedhossein athari 2
mahdi najafzadeh 3
vahid sinaee 4
1 Mashhad
2 department of political science
3 mashhad
4 mashhad
چکیده English

The objective of this paper is to study the viewpoints of Ayatollah Mesbah Yazdi and Ayatollah Mehdi Haeri about the nature of "government". The theoretical framework adopted for this research is “goal-legitimacy” and hermeneutic method has been employed for analysis of the data. The hypothesis of this study is as follows: with the Shia jurisprudents coming to power and the political consequences of the process of modernity, the approaches of Ayatollah Mesbah Yazdi and Ayatollah Haeri Yazdi to the government are a combination of Islamic-Shi’i tradition and human experiences resulting from modernity. The findings of the research show that regarding the ultimate goal of the government Mesbah Yazdi maintains that the goal of the government is to prepare the grounds for man’s obedience of God, while Haeri believes that the duty of the government is to protect the interests and good of the citizens. Regarding the person of the ruler, Mesbah Yazdi believes that a jurisprudent appointed by the H Imam Mahdi should take the helm, while Haeri maintains that governorship belongs to the people. Regarding the the qualifications and conditions for a Muslim to take the helm and exercise power, Mesbah Yazdi mentions knowledge of jurisprudence, justice, managing capability, approval of the Experts Assembly, the law, and the Council. Haeri mentions the followings: Commitment to the goals of the government, freedoms, citizen’s will, refutation of the role of raising the people, legislation and exercise of force by the government. In the field of right to protest, Mesbah Yazdi believes that the ruler has unlimited power and has the power to suppress subversive acts, while Haeri Yazdi maintains that the citizens have the right to take any reformative or revolutionary action.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Ayatollah Mesbah Yazdi
goal-legitimacy model
government
modernity
Ayatollah Mehdi Haeri Yazdi
hermeneutic method
قرآن کریم.
1.      احمدوند، شجاع و روح‌الله . (1397)، اندیشه سیاسی در ایران باستان، تهران: انتشارات سمت.
2.      ارسطو. (1387)، سیاست، ترجمۀ حمید عنایت، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، چاپ پنجم.
3.      اکبری، کمال. (1387)، سیر تطور فقه سیاسی شیعه، تهران: دفتر پژوهش‌های رادیو.
4.      باوی، محمد. (1396)، مهار قدرت در اندیشه امام خمینی، پرتال امام خمینی.
5.      بشیریه، حسین. (1400)، دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران (دوره جمهوری اسلامی)، تهران: نگاه معاصر، چاپ نهم.
6.      حائری، مهدی. (1395)، حکمت و حکومت، انتشارات موج آزادی.
7.      حقیقت، سید صادق. (1392)، مبانی اندیشه سیاسی در اسلام، قم: انتشارات دانشگاه مفید، چاپ اول.
8.      حلی، عبدالحلیم و کاشف‌الغطاء، محمدجعفر و عباس تبریزیان، محمدرضا ذاکری. (1388)، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعه الغراء (جلد 1)، تهران: بوستان کتاب، چاپ دوم.
9.      رجائی، فرهنگ. (1402)، «دردمند امر سیاسی ایرانی»، تهران: فصلنامه سیاست‌نامه، شماره 26، صص 143-156.
10.  سید امامی، کاووس. (1390)، پژوهش در علوم سیاسی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، چاپ سوم.
11.  عالم، عبدالرحمان. (1392)، بنیادهای علم سیاست، تهران: نشر نی، چاپ 25.
12.  فره رو، گولیلمو. (1370)، فرشتگان محافظ مدنیت، ترجمۀ عباس آگاهی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
13.  فی، برایان. (1390)، پارادایم شناسی علوم انسانی، ترجمۀ مرتضی مردی‌ها، پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول.
14.  فیرحی، داوود. (1400)، دولت مدرن و بحران قانون، تهران: نشر نی.
15.  کمالی اردکانی، علی‌اکبر و کدیور، محسن. (1383)، «مردم‌سالاری در آرای شیخ محمدمهدی شمس‌الدین و مهدی حائری یزدی و مقایسه آن با مدل دموکراسی تکاملی»، نامه مفید، شماره 44، صص 61-82.
16.  لک زایی، نجف. (1389)، چالش سیاست دینی و نظم سلطانی، پژوهشکده علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ سوم.
17.  مارش، دیوید و جری استوکر. (1378)، روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمۀ امیرحسین یوسفی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول.
18.  مصباح یزدی، محمدتقی. (1369)، حکومت اسلامی و ولایت‌فقیه، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
19.  ــــــــــــــــــــــ .  (1378)، نظریه سیاسی اسلام، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
20.  ــــــــــــــــــــــ . (1394)، حکیمانه‌ترین حکومت: کاوشی در نظریه ولایت‌فقیه، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ چهارم.
21.  منوچهری، عباس. (1395)، فراسوی رنج و رؤیا، تهران: پژوهشگاه تاریخ اسلام، موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
22.  ــــــــــــــ . (1390)، رهیافت و روش در علوم سیاسی، تهران: انتشارات سمت، چاپ سوم.
23.  مهدوی‌زادگان، داوود. (1391)، «ولایت‌فقیه و نقد رویکرد برون دینی»، فصلنامه حکومت اسلامی، سال هفدهم، شماره دوم، پیاپی 64، صص 5-32.
24.   ویسهوفر، یوزف. (1380)، ایران باستان، ترجمه مرتضی ثاقب فر، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ جهارم
25. یزدی، حسین. (1401)، جمهوری؛ حکومت مطلوب، مدل مطرود، تهران: ناشر طرح نو، چاپ دوم.
26.  یوسف‌زاده، حسینعلی. (1392)، «حکومت اسلامی در عصر غیبت از نگاه علمای عصر صفوی»، فصلنامه حکومت اسلامی، سال هجدهم، شماره چهارم، پیاپی 70، صص 93-120.
27.   Marrow, Jhon. (2005) history of western politica lthought. London.Palgrave macmilian.