اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

تزاحم جرم انگاری در خانواده با مصلحت عمومی از دیدگاه امام خمینی ره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زهره خانی 1
مائده هارونی 2
1 پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی
2 پژوهشکده امام خمینی س و انقلاب اسلامی
چکیده
از منظر امام خمینی مفاد قاعده لاضرر یک نهی اولی حکومتی است نه ثانوی و شرعی، لذا حکومت مکلف است با افرادی که به دیگران ایراد ضرر می‌نمایند، برخورد کند. اما پرسش مهمی که مطرح می‌شود آن است که آیا برخورد کیفری و جرم انگاری فعل زیانبار در نهاد خانواده با مصلحت عمومی سازگار است؟ این مقاله با بررسی تزاحم بین جرم انگاری در نهاد خانواده و مصلحت‌گرایی از نگاه امام خمینی(ره)، به روش توصیفی- تحلیلی درصدد پاسخگویی به این پرسش است. از آنجایی که حاکم حکومت اسلامی از ولایت مطلقه پیامبر اکرم(ص) برخوردار بوده و این امر به ولی فقیه واگذار شده، دستورات و احکامی که از ناحیه ایشان صادر می‌شود، زمانی لازم الاجرا است که تابع مصلحت بوده و موافق با آن باشد. بنابراین با تفسیر امام در مسئله «مصلحت» و برتری مصالح عامه بر تمامی احکام حکومتی، این نتیجه به دست می‌آید که پاسداری از بنیان خانواده، یکی از مقاصد اصلی شریعت و موافق با مصلحت عمومی است و در تزاحم بین لزوم جرم انگاری فعل زیانبار در نهاد خانواده و حفظ مصالح عامه، اولویت با مصلحت عامه خواهد بود نه مصلحت فردی و برای جرم انگاری یا عدم آن، باید مصالح عامه را مد نظر قرار داد.
کلیدواژه‌ها
امام خمینی
تزاحم
لاضرر
جرم انگاری
حکم حکومتی
مصالح عامه
موضوعات

عنوان مقاله English

Conflict of criminalization in the family with public interest from Imam Khomeini's point of view

نویسندگان English

Zohreh Khani 1
maedeh harooni 2
1 Research Institute Of IMAM KHOMEINI And Islamic Revolution
2 Research institute of imam Khomeini and Islamic revolution
چکیده English

From Imam Khomeini's point of view, the provisions of the no-harm rule are a primary government prohibition, not a secondary and Shariah one, so the government is obliged to deal with people who cause harm to others. But the important question that is raised is whether the criminal treatment and criminalization of the harmful act in the family institution is compatible with the public interest? This article aims to answer this question by examining the conflict between criminalization in the family institution and expediency from the perspective of Imam Khomeini (RA), in a descriptive-analytical way. Since the ruler of the Islamic government enjoys the absolute guardianship of the Holy Prophet (PBUH) and this matter is entrusted to the jurist. The orders and decrees issued by her are valid when they are subject to expediency and agree with it. On the other hand, based on rational and narrative reasons, preserving and strengthening the foundation of the family, by applying peaceful methods, is one of the aims and purposes of the Sharia and a subset of the public interest of the people, and criminalization is sometimes considered a violation of this purpos. Therefore With Imam's interpretation on the issue of "interest" and the supremacy of public interest over all governmental decrees, the conclusion is reached that protecting the foundation of the family is one of the main purposes of the Sharia and is in accordance with the public interest. And in the conflict between the necessity of criminalizing harmful acts in the family institution and protecting the public interest, priority will be given to public interest, not individual interest, and to criminalize it or not, public interest must be taken into consideration. In other words, in the clash of criminalization of the harmful act of family members based on the harmless government decree with the rule of expediency which requires the decriminalization of the family. The rule of expediency comes first, and for criminalizing the family institution, it is necessary to consider the public interest in all cases.

کلیدواژه‌ها English

Imam Khomeini
conflict
harm
criminalization
government order
public interests
1.     قرآن کریم.
2.     ابن منظور، محمدبن مکرم. (1404 ق)، لسان‌العرب، بیروت: درا احیاء تراث العربی.
3.     اسدی، لیلا. (1390)، درس‌نامه حقوق کیفری خانواده، تهران: کارور.
4.     اصفهانی، سید ابوالحسن. (1422ق)، وسیله النجاه، شرح روح الله موسوی خمینی، قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول.
5.     امام خمینی‌، سید روح الله. (1415) ، بدائع الدرر فی قاعدة نفی الضرر (چاپ قدیم). تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
6.     ـــــــــــــــــــــــــــ. .  (1379الف)، تحریر الوسیله، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
7.     ـــــــــــــــــــــــــــ. .  (1379 ب)، کتاب البیع، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
8.     ــــــــــــــــــــــــــــ .(1381)، تهذیب الاصول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
9.     ـــــــــــــــــــــــــــ. .  (1378)، صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول.
10.ـــــــــــــــــــــــــــ. .  (بی­تا)، ولایت فقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
11.امامی، محمدجعفر. (بی‌تا)، شأن نزول آیات قرآن، قم: مدرسه الامام علی بن ابی‌طالب(ع).
12.انصاری، باقر. (1386)،حقوق حریم خصوصی،تهران، سمت، چاپ اول.
13.بحرانی، محمد سند. (1423 ق)، فقه الطب و التضخم النقدی، بیروت: مؤسسة أم القرى للتحقیق و النشر، چاپ اول.
14.تقوی، محمد ناصر. (1378)، حکومت و مصلحت، تهران: انتشارات امیرکبیر.
15.توجهی، عبدالعلی. (1389)، «لزوم جرم‌انگاری نشوز زوج»، مطالعات راهبردی زنان، شماره چهل و هشتم، صص 219-252.
16.جوهری، اسماعیل بن حماد. (1410)، الصحاح-تاج اللغه و صحاح العربیه، بیروت: دار العلم للملائین.
17.حسینى حائرى، سید کاظم. (1423 ق)، فقه العقود، قم: مجمع اندیشه اسلامى، چاپ دوم.
18.حلی، ابن ادریس. (1411 ق)، السرائر، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
19.حلی، جعفر. (1408 ق)، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
20.خراسانی، آخوند محمدکاظم. (1427 ق)، کفایت الاصول، تحقیق و تعلیق: عباس علی زارعی سبزواری، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
21.خوئی، سید ابوالقاسم. (1422 ق)، محاضرات فی اصول الفقه، قم: طبع مؤسسه احیاء آثار السید الخوئی.
22.درینی، فتحی. (1408 ق)، نظریه التعسف فی استعمال الحق، بیروت: الرساله، چاپ اول.
23.سبحانی، جعفر. (1415)، الرسائل المرجع، قم: مؤسسه امام صادق(ع).
24.ــــــــــــــــــ . (1383)، اصول الفقه المقارن فی ما لا نص فیه، قم: مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ اول.
25. ــــــــــــــــــ . (1423 ق)، تهذیب الاصول، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
26.سیورى حلّى، مقداد. (1404 ق)، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، قم: انتشارات کتابخانه آیت‌الله مرعشى نجفى، چاپ اول.
27.شهید اول، شمس الدین محمد عاملی. (1299 ق)، القواعد و الفوائد، قم: منشورات مکتبه المفید.
28.شیخ طوسی، ابوجعفر محمد بن الحسن. (1378)، المبسوط فی فقه الامامی، تهران: مکتبه مرتضویه.
29.صدر، محمد باقر. (1417 ق)، بحوث فی علم الاصول، قم: مؤسسه دایره المعارف اسلامی، چاپ اول.
30.ــــــــــــــــــ . (1403 ق)، الاسلام یقود الحیاه، تهران: الموتمر العالمی لائمه الجمعه و الجماعه.
31.صدوق قمی، محمد .(1406 ق)، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم: دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم.
32.عروسی حویزی، علی بن جمعه. (1412 ق)، تفسیر نور الثقلین، قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
33.علامه مجلسی، محمد باقر. (1410 ق)، بحار الأنوار، بیروت: مؤسسة الطبع و النشر.
34.عمید زنجانی، عباسعلی و ابراهیم موسی‌زاده. (1389)، دانشنامه فقه سیاسی، تهران: دانشگاه تهران.
35.فتاحی زفرقندی، علی. (1395)، آشنایی با مفاهیم حقوق عمومی، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان.
36.قرائتی، محسن. (1383)، تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن، چاپ یازدهم.
37.قربانزاده، قربانعلی. (1381)، مبانی مصلحت عمومی در اندیشه سیاسی امام خمینی، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
38.مجلسی، محمد تقی. (1406 ق)، روضه المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، قم: مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانبور.
39.محقق داماد، سید مصطفی. (1406ق)، قواعد فقه، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی.
40.مصباح یزدی، محمد تقی. (1391)، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
41.مطهری، مرتضی. (1358)، نظام حقوق زن در اسلام، تهران: صدرا
42.مغنیه، محمد جواد. (1421 ق)، فقه الإمام الصادق، قم: مؤسسه انصاریان، چاپ دوم.
43.مکارم شیرازی، ناصر. (1374)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
44.نجفى، محمد حسن. (1404 ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم.
45.نقیبی، سیدابوالقاسم. (1386)، «سوء استفاده از حق در حقوق خانواده از منظر فقه امامیه و حقوق ایران»، مجله ندای صادق، شماره چهل و هفتم، صص39-61.
46.نوبهار، رحیم. (1387)، حمایت حقوق کیفری از حوزه های عمومی و خصوصی، تهران: انتشارات جنگل.
47.هدایت نیا، فرج الله. (1388)، فلسفه حقوق خانواده، (نقد و بررسی قوانین خانواده در ایران)، تهران: شورای فرهنگی اجتماعی زنان و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلام، چاپ دوم.
48. ــــــــــــــــــ . (1396)، نشوز زوجین در فقه و نظام حقوقی ایران، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.
 ــــــــــــــــــ . (1398)، ظرفیت حقوق در تحکیم خانواده، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.