اندیشه سیاسی در اسلام

اندیشه سیاسی در اسلام

فلسفه‌ی عمل سیاسی در اندیشه امام خمینی و انقلاب ایران (با تکیه بر نظریه هانا آرنت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس اسناد خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
2 هییت علمی پژوهشکده امام خمینی وانقلاب
چکیده
بازتوصیف دولت­سازی در ایران و تبیین نقش عمل سیاسی، ارادة جمعی و آزاد انقلابیون با توسل به نظریه­های کلاسیک دولت بهتر نمایانده می­شود. زمینه­های اندیشگی و فرهنگی شکل­گیری انقلاب اسلامی و تأسیس جمهوری ویژه آن، همخوانی با نظریة کلاسیک «کنش سیاسی» هانا آرنت دارد. تبیین­های راست­گرایانه آرنت از انقلاب و روند شکل­گیری آنها در زمره تبیین­های اخلاقی و اندیشه­ای شناخته شده است که می­کوشد نوعی تبیین و تفسیر از اندیشة کنش جمعی منتج به انقلاب را ارائه دهد. این پژوهش چگونگی شکل­گیری و تداوم منطقی و تاریخی عملِ سیاسی در انقلاب ایران را با کمک بیانات امام خمینی(ره) پیگیری می­کند و اینکه چگونه عاملیت خلاقانة جمعی، هدف تأسیس آزادی را تعقیب می­کرد.
بر پایة یافته­های این مطالعه، کنش سیاسی امری همدلانه، خودجوش و تجلی ارادة متعهدانة افراد برای تأسیس آزادی، مقاومت در برابر سلطه و رسیدن به رهایی است. کنش سیاسی بر شیوة عمل و چهارچوب یک جامعة سیاسی و الگوی یک دولت اثر می­گذارد، عرصة سیاست و قدرت را موازنه­ می­بخشد و عمل کنشگران در عرصة عمومی را به مثابة حرکت ارادة جمعی به سوی فضایی آرمانی معرفی می­کند. دولت در چنین تعریفی، هویتی متکامل در راستای میل درونی انسان­ها است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The philosophy of political action in the thought of Imam Khomeini and the Iranian revolution (based on Hannah Arendt's theory)

نویسندگان English

farhad Nambaradarshad 1
hamid basiratmanesh 2
1 Manuscript expert of National Library and Records Organization of the Islamic Republic of Iran.
2 Academic Board of Imam Khomeini and Revolution Research Institute
چکیده English

The redescription of state building in Iran and the explanation of the role of political action, collective and free will of the revolutionaries are better represented by resorting to the classical theories of the state. The intellectual and cultural grounds of the formation of the Islamic Revolution and the establishment of its special republic are consistent with the classical theory of "political action" by Hannah Arendt. Arendt's right-wing explanations of the revolution and the process of their formation are known among the moral and ideological explanations that try to provide a kind of explanation and interpretation of the idea of collective action leading to the revolution. This research criticizes the formation and logical and historical continuity of political action in the Iranian revolution with the help of Imam Khomeini's (RA) statements and how collective creative agency pursued the goal of establishing freedom. Based on the findings of this study, political action is sympathetic, spontaneous, and a manifestation of the committed will of individuals to establish freedom, resist domination,and achieve liberation. Political action affects the way actors act, the framework of

کلیدواژه‌ها English

Freedom
identity
political action
power
Imam Khomeini
  1. آرنت، هانا. (1389)، وضع بشر. ترجمة مسعود علیا، تهران: ققنوس.
  2. ــــــــــــــ .  (1366)، انقلاب مجارستان و امپریالیزم توتالیتر، ترجمة کیومرث خواجیها، تهران: روشنگران.
  3. ــــــــــــــ .  (1363 الف)، انقلاب، ترجمة عز ت الله فولادوند، تهران: انتشارات خورازمی.
  4. ــــــــــــــ .  (1363بتوتالیتاریزم، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات جاودان.
  5. آشوری، داریوش.(1354)، فرهنگ سیاسی، تهران: چاپ کتیبه.
  6. اسماعیل­ زاده، سیدعظیم. (1386)، «دیدگاه­های آرنت در مقوله انقلاب»، روزنامه جام جم، 17/11/1386.
  7. اشپربر، مانس. (1363)، نقد و تحلیل جباریت، ترجمة کریم قصیم. تهران: انتشارات دماوند.
  8. اکوانی، حمدالله. (1397)، «دو روایت امر سیاسی و الگوی دولت در اندیشه متفکران دوران میانه اسلامی»، فصلنامة دولت‌پژوهی. سال چهارم، شماره 16، صص 38-1.
  9. امام خمینی، سید روح­ الله. (1434ق)، ولایت فقیه (حکومت اسلامی)، تهران: موسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ بیست و نهم.
  10. ــــــــــــــ .  (1389)، صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  11. ــــــــــــــ . (1400)، «بازجست تفکر در اندیشة سیاسی هانا آرنت، درهم شدن وضع بشری و حیات ذهن»، جستارهای سیاسی معاصر، سال دوازدهم، شماره یک، صص 23-1.
  12. بردشا، لی. (1399)، فلسفة سیاسی هانا آرنت، ترجمة خشایار دیهیمی، تهران: فرهنگ نشر نو.
  13. بشیریه، حسین. (1390)، لیبرالیسم و محافظه­کاری، تهران: نشر نی.
  14. بوربوری، خشایار(1400). «مفهوم آزادی و قدرت در نظریه سیاسی آرنت». تهران: مجموعه مقالات اولین کنفرانس حقوق علوم سیاسی و علوم انسانی. https://civilica.com/doc/1217550.
  15. پاسرین دنتروس، ماوریتسیو. (1393)، هانا آرنت، ترجمة مریم خدادادی، تهران: ققنوس.
  16. حاجی ­آقا، رحیم و پاک­نیا، محبوبه. (1397)، »تبیین جایگاه حوزه عمومی و امر سیاسی در اندیشه آرنت»، رهیافت­های سیاسی و بین­المللی. دوره دهم، شماره 1، صص 83-62.
  17. خوش ­بیان ­سروستانی، امین و مهرو ماهر. (1395)، «بررسی مقایسه­ای تئوری هانا آرنت با انقلاب اسلامی در خصوص انقلاب»، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، دوره 2، شماره 3، صص 30-22.
  18. رکابیان، رشید و لک­ زایی، نجف. (1395)، «نظریة دولت مطلوب در اندیشه امام خمینی(ره)»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال ششم، شماره 19، صص 141-121.
  19. شریعتی، علی. (1353)، تمدن و تجدد، تهران: انتشارات چاپخش.
  20. ــــــــــــــ .  (1394)، اسلام­شناسی. درس چهاردهم. تهران: انتشارات قلم.
  21. ــــــــــــــ .  (1381)، اندیشه دولت مدرن، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  22. طباطبایی­ مؤتمنی، منوچهر. (1370)، آزادی­های عمومی و حقوق بشر، تهران: انتشارات دانشگاه.
  23. فوزی، یحیی. (1388)، اندیشه سیاسی امام خمینی، قم: نشر معارف.
  24. فیرحی، داود (1389)، دین و دولت در عصر مدرن، جلد اول، تهران: نشر رخداد نو.
  25. ــــــــــــــ .  (1395)، آستانه­ی تجدّد، در شرح تنبیه الامه و تنزیه المله، تهران: نشر نی.
  26. قریشی، فردین. (1398)، «سه چالش روش­شناختی تاریخنگاری انقلاب اسلامی»، مجموعه مقالات نقد روش­‌شناسی تاریخ‌نگاری انقلاب، به کوشش حسن حضرتی، تهران: صص 240-221.
  27. قصیم، رحیم. (1385)، «خشونت و قدرت در فلسفة سیاسی هانا آرنت»، مجله بخارا، نوبت زمستان، شماره 58، صص 336-313.
  28. کالورت، پیتر. (1395)، انقلاب و ضدانقلاب، ترجمه حمید قانعی، تهران: انتشارات آشیان.
  29. گاست، خوزه اورتگایی. (1387)، طغیان توده­ها، ترجمة داود منشی­زاده. تهران: اختران.
  30. لوکس، استیون. (1371)، قدرت: فراانسانی یا شّر مطلق، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی.
  31. مطهری، مرتضی. (1362)، پیرامون انقلاب اسلامی، تهران: صدرا.
  32. نائینی، میرزامحمدحسین. (بی­تا)، تنبیه­الامه و تنزیه­المله، با مقدمه سیدمحمود طالقانی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  33. هودشتیان، عطا. (1380)، مدرنیته، جهانی شدن و ایران، تهران: چاپخش.