پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی اندیشه سیاسی در اسلام 2423-7973 12 43 2025 04 20 The Application of Expediency in the Political System Based on Velayat-e Faqih with Emphasis on the Views of Ayatollah Jawadi Amuli کاربست مصلحت در نظام سیاسی مبتنی بر ولایت‌فقیه با تأکید بر دیدگاه‌های آیت‌الله جوادی آملی 51 76 222759 10.22034/jpti.2025.450370.1365 FA مرتضی علویان دانشیار علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. سعید ذکریاپور سورکوهی دانشجوی دکتری علوم سیاسی (گرایش مسائل ایران)، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0009-0005-9303-3964 Journal Article 2025 03 02 The Role of Expediency in Islamic Jurisprudence, with a Focus on Political Jurisprudence and the System of Velayat-e Faqih» Expediency holds a special position in Islamic jurisprudence (especially political jurisprudence). Political jurisprudence, in terms of utilizing expediency, deals with three main areas: «legislating laws by God, » «deducing Islamic legal rulings, » and «executing Islamic rulings». This paper focuses on the third role of expediency—i.e., «executing Islamic rulings»—and examines the role and position of expediency in Shiite political jurisprudence, particularly within the framework of the Velayat-e Faqih system, with an emphasis on the thoughts of Jawadi Amuli. Therefore, the main question is: What role does expediency play in the execution of Islamic rulings, and how does his perspective refer to this role? In this regard, a library-based method has been used to answer the question, and the research hypothesis is based on the belief that expediency plays a special role in political jurisprudence for the governance of the Islamic society, with a focus on Velayat-e Faqih, especially the absolute guardianship of the jurist (Velayat-e Motlaqeh Faqih). The findings indicate a duality of duty and authority for the jurist, as well as the expansion of the jurist›s authority based on the scope of their duties, up to the extent of the powers of the Prophet (PBUH) and the infallible Imams (A.S.) in executing Islamic rulings and determining expediency within the framework of correctly deducing Islamic laws to resolve conflicts between Islamic rulings, using the principle of «prioritizing the more important over the less important.» مصلحت در فقه از جایگاه ویژه‌ای (به‌ویژه فقه سیاسی) برخوردار است. فقه سیاسی در مقام بهره‌گیری از مصلحت در سه مقام: «تشریع احکام از سوی خداوند»، «استنباط احکام شرعی» و «اجرای احکام شرعیه» است. نوشتار حاضر با برگزیدن مقام سوم کارکرد مصلحت؛ یعنی «اجرای احکام شرعی» به بررسی نقش و جایگاه مصلحت در فقه سیاسی شیعه، به‌ویژه در نظام ولایت‌فقیه با تأکید بر اندیشه‌های جوادی آملی خواهد پرداخت. ازاین‌رو، پرسش اصلی این است: نقش مصلحت در اجرای احکام اسلامی چگونه بوده و دیدگاه ایشان چگونه به این نقش اشاره می‌کند. در این خصوص از روش کتابخانه‌ای- اسنادی برای پاسخ بهره گرفته و فرضیة پژوهش نیز بر این استوار است که مصلحت نقش ویژه‌ای در فقه سیاسی برای اداره جامعه اسلامی با محوریت ولایت‌فقیه به‌ویژه ولایت مطلقه فقیه دارد و یافته‌ها حکایت از توأمانی وظیفه و اختیار ولی‌فقیه و همچنین بسط گستره اختیارات ولی‌فقیه بر مبنای گستره وظایف آن تا سر حد اختیارات پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) در مقام اجرای احکام اسلامی و مصلحت سنجی در چهارچوب استنباط صحیح از احکام اسلامی برای رفع تزاحم احکام اسلامی با استفاده از قاعدة «تقدم اهم بر مهم» دارد.

https://andishehsiyasi.ri-khomeini.ac.ir/article_222759_fdced9b9c51332c5b2b05f6a6d05e82c.pdf