تحلیل کیفیت بازنمایی مفهوم مشروعیت سیاسی در گفتمان علمای مشروطه خواه ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

در عصر مشروطیت در سایه یک گذار ابرگفتمانی، رابطه انتساب دال‌ها و مدلول‌ها و مصادیق در سامانه مفصل‌بندی گفتمان علمای مشروطه‌خواه متحول و دستخوش بازاندیشی گردید. علمای مشروطه‌خواه، به ظرفیت‌سازی و تئوریزه کردن مفاهیم نوین در پوشش آموزه‌های برآمده از نصوص دینی و آموزه‌های اسلامی پرداخته و راهی را برای طرح موضوعات عرفی (مبتنی بر عقل و تجربه بشری) در کنار مبادی شرعی (استوار بر نقل و نص) گشودند. پرسش اصلی نوشتار کیفیت مفصل‌بندی و باز نمایید مفهوم مشروعیت سیاسی در گفتمان این علما است. بر پایه فرضیه موجود، علمای مشوطه‌خواه، در حد فاصله متجددین و علمای مشروعه‌خواه، به مشروعیت سیاست‌وار بر کار آمدی قائله بوده و براساس این منطق کارکرد گرایانه، حکومتی را واجد مشروعیت می‌دانسته‌اند که در سایه پاسداشت شرعی مقدس، در دو وجه ایجابی و سلبی، بیش‌ترین امنیت، رفاه و خیر مشترک را برای جامعه اسلامی فراهم آورد.این موضوع در روند فعالیت این علما در جریانان تحولات عصر مشروطه مؤثر بوده و در فراگرد خود زمینه را برای زایش ایده مردم سالاری دینی در جریانات انقلاب اسلامی و عصر جمهوری اسلامی در سایه اصل اساسی «حق الناس» را فراهم آورد. چارچوب نظری و روش‌شناسی این مقاله استوار بر نظریه بازنمایی تئوفنلیوون است که با دقایقی از نظریه بر ساخت‌گرایی اجتماعی تقویت شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the Quality of Representing the concept of Political Legitimacy in the Discourse of Iran’s Constitutional Ulama

نویسندگان [English]

  • Mohammadali Hosseinizadeh 1
  • Amir Rezaeipanah 2
1 Assistant professor of political science, Shahid Beheshti University
2 PhD Student of sociology, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

In the constitutional era, and in the shade of a discursive transition, the attributing relation between the signifiers, signifieds and the referents in the articulatory system of the constitutional Ulama’s discourse was altered and rethought. The constitutional Ulama tried capacity-making and theorizing the new concepts in covering the teachings brought about by the religious texts and the Islamic teachings, found a way for presenting the Urfi subjects (based on human reason and experience) besides the legal bases (based on quote and text). The main question of this research is about the quality of articulating and representing the concept of political legitimacy in these Ulama’s discourse. According to the primary hypothesis, the constitutional Ulama, in the borderline of the modernists and the constitutional Ulama, accepted a kin of political legitimacy based on efficacy and according to this functionalist logic, recognized a government as having legitimacy that in the shade of guarding the holy religion, in two positive and negative aspects, has brought the most security, welfare and common good for the Islamic society. This subject, and during the constitutional era’s evolutions, had effects on the activity process of these Ulama; and, in its procedure provided a base for generating the idea of religious democracy in the Islamic Revolution process and the Islamic Republic era, in the shade of the basic principle of the “people’s right”. The theoretical and methodological framework of this article is based on Van Leeuwen’s Representation theory which has been reinforced with some elements of the social constructionism theory.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political Legitimacy
  • Representation
  • Social Constructionism
  • The Constitutional Era
  • The Constitutionalist Ulama
  • آبادیان، حسین .(1390) بحران مشروطیت در ایران، چاپ سوم، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
  • آجدانی، لطف­ الله .(1383) علما و انقلاب مشروطیت ایران، تهران: اختران.
  • آجودانی، ماشاءالله .(1383) مشروطه ایرانی، چاپ چهارم، تهران: اختران.
  • آدمیت، فریدون .(1353) ایدئولوژی نهضت مشروطیت، تهران: پیام.
  • تکمیل‌همایون، ناصر .(1384) مشروطه­ خواهی ایرانیان، تهران: باز.
  • رضائی‌پناه، امیر و رجب ایزدی. (بهار و تابستان 1391) "بنیاد و ساختار نظام قانون‌گذاری و نمایندگی در آرای علمای مشروطه‌خواه (با کانونی بودن آرای شیخ محمدحسین نائینی و شیخ اسماعیل محلاتی)"، دوفصل‌نامه جستارهای تاریخی، سال 3، شماره اول.
  • رضائی‌پناه، امیر و امین نواختی‌مقدم. (پاییز 1391) علمای مشروطه‌خواه و مسایل کلامی- سیاسی نوپدید، فصل‌نامه مطالعات تاریخ فرهنگی، سال 4، شماره 13.
  • ----------------------. (تابستان 1392) "واکاوی آورد علمای عصر مشروطیت در چارچوب کلام جدید (روش‌شناسی علمای عصر مشروطیت در ایران)"، فصل‌نامه جستارهای سیاسی معاصر، سال چهارم، شماره دوم.
  • زرگری‌نژاد، غلامحسین .(1377) رسایل مشروطیت، 18 رساله و لایحه درباره مشروطیت، چاپ دوم، تهران: کویر.
  • شریف‌کاشانی، محمدمهدی .(1362) واقعیات اتفاقیه در روزگار، سه جلد، تهران: تاریخ ایران.
  • صفائی، ابراهیم. (1381) تاریخ مشروطیت به روایت اسناد، تهران: ایران‌یاران.
  • طباطبایی، محمد. (1384) یادداشت‌های سیدمحمد طباطبایی از انقلاب مشروطیت، به کوشش: حسن طباطبایی، چاپ دوم، تهران: آبی.
  • کدیور، محسن. (1378) حکومت ولایی، چاپ سوم، تهران: نی.
  • ----------------------.(1387) سیاست‌نامه خراسانی، چاپ دوم، تهران: کویر.
  • ----------------------.(1388) حق‌الناس، چاپ چهارم، تهران: کویر.
  • کسروی، احمد. (1363) تاریخ مشروطه ایران، دو جلد، چاپ شانزدهم، تهران: امیرکبیر.
  • لاکلا، ارنستو و همکاران. (1395) تحلیل گفتمان سیاسی (امر سیاسی به‌مثابه یک برساخت گفتمانی)، ترجمه: امیر رضائی‌پناه و سمیه شوکتی‌مقرب، تهران: تیسا.
  • محلاتی، اسماعیل. (1386) در پرتو مشروطه‌خواهی: رساله اللئالی المربوطه فی الوجوب المشروطه، تهران: صمدیه.
  • مدنی‌کاشانی، عبدالرسول. (1378) رساله انصافیه، کاشان: مرسل.
  • ناظم‌الاسلام کرمانی، محمد. (1364) تاریخ بیداری ایرانیان، دو جلد، تهران: امیرکبیر.
  • نائینی، محمدحسین. (1389) تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله، با پی‌نوشت‌های آیت‌ا... سیدمحمود طالقانی، چاپ دوم، تهران: صمدیه.
  • نجفی، موسی. (1378) اندیشه سیاسی و تاریخ نهضت حاج‌آقا نورا... اصفهانی، چاپ دوم، تهران: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
  • Bowcher, Wendy L. (ed.) (2012) Multimodal Texts from Around the World: Cultural and Linguistic Insights, New York: Palgrave Macmillan.
  • Burr, Vivien. (2015) Social Constructionism, 3rd edition, New York: Routledge.
  • Elder-Vass, Dave. (2012) The Reality of Social Construction, Cambridge: Cambridge University Press.
  • Hermans, Chris A. M. et al., (eds.) (2001) Social constructionism and theology, Boston: Brill.
  • Lem Atanga, Lilian .(2010) Gender, Discourse and Power in the Cameroonian Parliament, Bamenda: langaa RPCIG.
  • Lock, Andy and Tom Strong. (2010) Social Constructionism Sources and Stirrings in Theory and Practice, Cambridge: Cambridge University Press.
  • O'Halloran, Kay and Bradley A. Smith. (2011) Multimodal Studies: Exploring Issues and Domains, London/ New York: Routledge.
  • Sunderland, Jane .(2011) Language, Gender and Children's Fiction, New York: Continuum International -Publishing Group.
  • Van Leeuwen, Theo. (1996). The representation of social actors in discourse. In Caldas-Coulthard, C.  R., & Coulthard, M.  (Eds.), Texts and practices: Readings in critical discourse analysis. London: Routledge, 32-70.
  • ------------------------ .(2008a) Discourse and Practice:  New Tools for Critical Discourse Analysis, New York:  Oxford University Press.
  • -------------------- (2008b) “Semiotics and Iconography”, in the book: Handbook of Visual Analysis, edited by: Theo Van Leeuwen and Carey Jewit, 1st published: 2001, Los Angeles, London, New Delhi, Singapore: SAGE, PP: 92-118.