بازخوانی رویکرد علی شریعتی نسبت به روحانیت: از تقابل راهبردی تا تعامل تاکتیکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه مازندران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه مازندران، پژوهشگر در حوزه علوم سیاسی

3 دانش ‌آموخته کارشناسی‌ارشد علوم سیاسی دانشگاه مازندران

چکیده

تاریخ معاصر ایران از جنگهای ایران و روسیه در ابتدای قرن 19 میلادی عرصه کشاکش مداوم سنت و مدرنیته بوده است. در این برهه از تاریخ کشور سنت در سه نهاد بازار ، روحانیت و نظام سیاسی پادشاهی مطلقه تمرکز یافته بود. در چارچوب تقابل سنت و مدرنیته، روشنفکری به عنوان نهادی برآمده از مدرنیته به رویارویی سه نهاد برآمده از سنت برخاست. در­ این میان اما تعامل و تقابل روشنفکری و روحانیت سرانجامی دیگر یافت و به تولد نواندیشی دینی انجامید و بر سرنوشت دو نهاد دیگر یعنی بازار و سلطنت تأثیرات شگرفی بر جای نهاد. رابطه توام با تعامل و تقابل بین روشنفکران و روحانیون تا حدود زیادی در اندیشه­های دکتر علی شریعتی به عنوان نماد نواندیشی دینی در ایران معاصر انعکاس یافته است. از این روی، در مقاله حاضر برآنیم تا با به کارگیری نظریه پروتستانتیسم اسلامی و روش توصیفی -  تحلیلی، ابعاد مختلف رویکرد علی شریعتی به نهاد روحانیت را بررسی کنیم و از این طریق راهی برای باز اندیشی روابط نهاد روشنفکری و نهاد روحانیت در ایران معاصر بگشاییم. یافته های مقاله نشان می دهد رویکرد محوری علی شریعتی اصلاح گری دینی بوده و در این چارچوب تقابلش با نهاد سنتی روحانیت راهبردی و تعاملش با آن تاکتیکی بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Rereading Ali Shariati's Approach to the Clergy: From Strategic Confrontation to Tactical Interaction

نویسندگان [English]

  • Ahmad Rashidi 1
  • Hosein Doost-Mohammadi 2
  • Fatemeh Mosania- Maddah 3
1 University of Mazandaran
2 University of Mazandaran; Political Department
3 University of Mazandaran; Political Department